Thứ Ba, 26 tháng 11, 2024

dưa leo muối vị nước tương bếp nhật

Nhờ ngó nghiêng mạng nhện tìm thông tin để vọc vạch làm món mà tôi biết thêm một từ mới liên quan đại gia đình dưa chuột - dưa leo: continental cucumber. Tưởng cái chi chi, hoá ra là giống loại dưa leo thống trị các siêu thị Mỹ mà tôi biết. 

Khay dưa tôi mua lần này là ở An Nam, ghi là giống Nhật [Bản]. Xắt thái trái quả, có chút giống những bạn trái dài xứ cờ-hoa. 

Dưa đã xắt xong thì được cho vô túi zip và xóc muối. Tại sao là túi đựng thực phẩm? Vì sau đó, tôi có thể dàn túi trên một cái khay, đảm bảo nước muối tiết ra sau đó bao đều các lát dưa, và như vậy thì không có tình trạng dưa miếng mặn miếng lạt. Dưa sau đó được vắt ráo nước muối, chờ công đoạn ngâm nước tương.

Nói là ngâm nước tương không đơn giản có nghĩa là cứ thế đổ nước tương ngập các lát dưa. Làm nước ngâm - brine cần cầu kỳ chút. Đun ở lửa cận-trung bình hỗn hợp dấm gạo, đường và nước tương cho tới khi đường tan và nước sủi tăm. Tắt lửa, đặt nồi đun sang bên và cho vô các sợi gừng đã thái sẵn. Đợi đến khi nước ngâm áng chừng đã nguội, không cần nguội hẳn mà còn ấm chút không sao, thì cho dưa và ớt vô hộp rồi trút nước ngâm lên, trộn đều một lượt, đậy nắp, cất hộp vô tủ lạnh.

Sau một ngày, dưa chưa thực ngấm thơm nước tương, nhưng giòn và mặn thì đảm bảo tuyệt đối. Sau hai ngày, dưa ngâm rất chi là có dáng vẻ như món tôi mong đợi: giòn, thấm vị và thơm hương nước tương cùng gừng và ớt, có mặn có ngọt có chua coi như đủ cả.

Lần này làm món, tôi dùng muối quá đà và lại để dưa xóc muối qua đêm nên món thành phẩm có chút mặn. Dù thế nào thì khi ăn dưa muối với cơm, cái sự mặn này vẫn coi như ở trong ngưỡng bao dung của cả đầu lưỡi lẫn cái dạ :-)

Hôm nào thong thả tôi sẽ làm lại món. Với nhiều chú tâm hơn!

* Công thức tham khảo: Lisa Katahara - Okonomi Kitchen: Japanese pickled cucumbers with soy sauce

chờ nghỉ ngơi trong tủ lạnh

Thứ Hai, 25 tháng 11, 2024

su hào xào

Dưới ánh đèn vàng, đĩa xào su hào và cà rốt coi rất hấp dẫn. Nhưng vẫn là nó, khi được lưu giữ dưới dạng hình ảnh, thì thế quái nào lại có phần nhợt nhạt. Tôi hẳn có thể uốn éo với thời gian, kiếm thêm ánh sáng, đặt định lại vị trí hòng có được một tấm hình tươi tắn hơn với cái Iphone cũ mèm. Nhưng cái dạ thắng mắt nhìn, chúng mình đánh chén cái đã.

Con bé hàng xóm cũ ăn lạt phèo phèo nhưng cũng chính cái sự tưởng chừng nhạt nhẽo về vị đó của nó lại làm nên thế mạnh của nó trong các món rau củ quả xào. Cả TL và tôi rất thích gạ nó làm mấy món này mỗi bận nó qua nhà chơi, từ mướp đắng tới bắp cải qua su hào. Lần này, nó trổ tài với món xào su hào - cà rốt.

Sợi rau củ giòn sần sật, ngọt và mọng mị. Đặc biệt, món có vị có hương rất dịu, rất khẽ mà cũng rất hiển hiện: từ mỡ gà và hành hương phi.

Tôi hỏi nó, mức lửa thế nào, bí mật là chi. Nó bảo, lửa để trung bình, cần kiên nhẫn, không thể thiếu hành hương phi dậy thơm. Còn cái bí mật to nhất? À, mỡ gà!

món xào MM làm khi qua nhà ăn tối cuối tuần
với su hào và mỡ gà xin từ vườn và bếp nhà Bắc Ninh

Chủ Nhật, 24 tháng 11, 2024

cured salmon: một món cuốn cá hồi muối

Vỏ là bánh đa nem chuyên cho tiết mục cuốn/gỏi tươi. Nhân có cải xanh cay, xà lách, hành lá tươi cả phần thân cọng trắng lẫn lá xanh xắt đoạn và chẻ rối, một cọng mùi, một cọng lá thìa là ta bé tý xíu. Và đương nhiên là cả cá hồi muối Na-uy. 

Đơn giản thì là rau ôm cá, lá nem ôm rau và cá. Điệu đà thì sau một vòng cuốn, đặt lát cá mỏng rồi cuốn tiếp và cuốn xong rồi thì dùng cọng hành lá xanh buộc lại cho điệu đà. Nem cuốn đó lộ sắc hồng của cá và thêm một chút điểm xanh của lá hành.

Cured salmon nếu so với smoked salmon loại bày bán phổ biến ở xứ ta, cả hai đều xuất xứ Na-uy, thì có chút phần nhạt muối hơn. Vì thế, cho món cuốn này, có thể bày đặt thêm chút nước tương chấm cá với thành phần là nước tương, nước cốt chanh (được chanh vàng - lemon thì càng tốt) và xíu mù-tạt.

Gỏi cá cuốn thế này vừa mát nhờ lá diếp, lại có các tầng cay của lá cải xanh, hành lá cũng như vụn tiêu rắc lên lát cá trước khi cuốn. Cá được đồng hành như vậy lại tiếp tục gặp dìu dịu ngọt chua cùng hăng của nước tương chấm. 

Với tôi, điều thú vị nhất về món này, và cũng là bí mật to nhất về/của món không phải chi khác các cọng lá thìa-là bé xinh xinh.

cured salmon rolls - gỏi cuốn cá hồi muối

bắc ninh 10.11.2024

(1)

Có một chuyện rất buồn cười như thế này. Tối hôm trước, tôi và bạn đánh chén phóng xe lên Xuân Diệu mua bánh sinh nhật. Với ý tưởng, để hôm sau mang bánh về Bắc Ninh rồi cả nhà hoan hỉ cắt bánh chúc mừng tuổi mới muộn một ngày của ai đó. 

Vấn đề là túi đựng đồ đông lạnh chỉ có đúng một cái. Và chúng tôi có kha khá đồ biển tiếp tế hai cụ già nên đương nhiên là cần cái túi đó. Đó là chưa kể hộp bánh to đùng, mang vác cồng kềnh, khó! Thế là xê dịch ý tưởng, chúng mình về nhà quê thăm hai cụ, tối quay lại thành phố chúc tụng sau. 

Không rõ có phải là thiếu cái bánh không mà chủ đề sinh nhật chỉ được lướt qua đánh vèo. Còn lại thời gian bên bàn trà lần này là chuyện của ngày xửa ngày xưa. Bạn đồng hành của tôi hiếu kỳ, hỏi tới hỏi lui ông cụ già về các hành trình đi lại thời kỳ kháng chiến.

(2)

Bố kể đã bị "thất học" suốt ba năm ròng, từ 1949 tới 1952. Vì phải theo gia đình cách tầm nửa năm lại di chuyển một lần, và điểm đến nào cũng đều không có trường lớp để mà theo. Chỉ đến khi Ông Nội, nhân viên Bộ Tài chính, ổn định ở Yên Bái thì lúc đó Bố mới bắt đầu quay lại việc học tập.

Về những chuyến đi, bộ hành, ngồi xe và ngồi thuyền, chuyện thật thú vị.

Tỷ như, có lần Bố được Ông Nội gửi gắm ngồi thùng xe [tải] từ Yên Bái về Hà Nội. Hay khi Bà Nội cùng năm đứa con bé lít nhít từ Yên Bái về Hà Nội thì may mắn tìm được ông bè/mảng đi nhờ hơn hai ngày đêm. Cứ tầm mươi thân bương được bó lại với nhau, đặt cạnh thân gỗ lớn rồi tiếp đó lại là bương một bó, cứ thế làm thành cái bè, cái mảng. Trên mặt bè dựng mấy nóc lều, làm chỗ ngủ nghỉ và chỗ nấu ăn, nhà khách 6 người, nhà bè 2-3 người, xuôi sông cả ngày lẫn đêm về Hà Nội. Gần sáng ở đâu đó ông chủ bè cập bờ để mua bán đánh vù chút thực phẩm cho cả nhà bè lẫn nhà khách. Bè cập bến ở gần cầu Long Biên, lên bờ rồi thì Bà Nội gọi xích lô đưa cả nhà về nhà Cụ Ngoại ở phố Hàm Long. Tại sao lại là Hàm Long mà không phải là Cửa Bắc, khi tôi thắc mắc vậy thì mới hay, vào thời đó Bà Nội cho thuê nhà bên trại Châu Long, chưa hết hạn thuê nên phải ở nhờ nhà mẹ đẻ. Tưởng tượng không điện thoại, chẳng internet, lại hoàn cảnh uýnh nhau như vậy mà những sắp xếp và giao dịch xem ra vẫn thật là xuôi thuận. 

Rồi Bố kể tiếp lần Ông Nội chuyển địa điểm công tác mới ở Hà Giang, Bà Nội lại đưa đàn con lít nhít ngồi đò dọc từ Yên Bái lên Hà Giang qua Tuyên Quang. Không phải lần đầu nghe từ đò dọc/đò ngang, nhưng chỉ đến giờ tôi mới được nghe một mô tả chi tiết. Khách ngồi đò, nhà đò có người điều hướng, nhưng lực làm đò di chuyển trong điều kiện ngược dòng thì lại là các "phu đò", những người đi dọc theo sông với dây quàng dây kéo. 

Rồi một chuyện khác là trong hoàn cảnh thiếu thốn xăng dầu, người ta có sáng kiến đốt củi làm xe chạy. Tôi nghe chuyện tàu hoả chạy nhờ đốt củi, đốt than nhưng cơ chế này dùng cho xe tải, à lần đầu tiên nghe!

Thứ Sáu, 22 tháng 11, 2024

"giả cầy mỹ" và chuyện thức ăn kèm

(1)

Bắt đầu với "giả cầy Mỹ" :-)

Chính xác thì phải gọi món là "chân giò heo nấu giả cầy ở Mỹ", vì nếu chỉ cụt lủn ba từ thì lại hoá thành ngầm ý người Mỹ cũng mần và xơi giả cầy như như người Việt. Ở đây, cái sự nhập nhèm xíu này là để cho vui :-)

Chuyện về món nấu lần này của tôi nếu à ơi thì quá nửa ngày cũng không kể xong. Đại khái là món được làm là vì một cái lý do rất vớ vẩn: chậu ngổ bị giấu ở một góc khuất của vườn rau nhà biển sau gần cả tháng thiếu sự chăm sóc giờ cho các thân cọng dài loằng ngoằng trắng xốp. 

Tôi thèm và muốn nấu bữa canh cá chua, nhân nhà vừa có ngổ vừa có cà chua, nhưng nấu canh cá thì phải đi mua cá. Tôi nào có đi đâu được, mà gọi bác hàng xóm đối diện nhờ đưa đi chợ thì thấy phiền phức, thôi bỏ. Nghĩ tiếp xíu thì ồ à, mình có thể "ăn trộm" đoạn chân giò heo vốn bạn đánh chén trữ để làm một trong những "món tủ" của ông.

Lan man sang chuyện ham hock, thật chẳng thiếu hài hước. Sống cùng nhà, thường xuyên ăn cùng mâm với bạn đời, tôi dần quen thuộc thói quen ăn uống cũng như đi chợ và lựa chọn thực phẩm của ông lão nhà ta. Vì thế, lần đầu tiên nhìn thấy trong túi đồ đi chợ về của bạn đánh chén có một đoạn chân giò / ham hock to tướng thì tôi tức thì nghĩ, hẳn là mình hoa mắt đi.

Hoá ra tôi bé cái nhầm. Ông mua món này là có ý tứ bếp núc rõ ràng: cho một món hầm tương lai - cassoulet với liền mấy loại hạt đậu, một loại xúc xích đặc biệt, và vài loại lá cỏ gia vị mà tôi quen gọi là mang hương vị Địa Trung Hải. Món này tôi ăn thấy rất ngon, nhưng thật thà mà nói thì một năm rón rén xơi một bát nhỏ thì ổn, còn hơn thế thì... ngán và mệt cái dạ.

Tôi làm "đạo chích", ở nhà biển một mình thì lục tủ đông tìm ra đoạn chân giò to bổ chảng này để thực hành phép nấu giả cầy - giả cầy ở Mỹ, hay nói vắn và nói vui thì là giả cầy Mỹ.

(2)

Tôi học được mẹo dùng sữa chua thay mẻ từ mạng nhện, đã thực hành với món chả cá và thành công rực rỡ. Bữa nay làm giả cầy, không có sữa chua sẵn trong tủ thì tôi tạm hài lòng với dấm. Tôi dùng không phải là dấm táo Heinz, cũng chẳng dấm nho Ý, mà là dấm gạo Nhật.

Nguyên đoạn chân giò được áp chảo sắt cho tới sém vàng nâu các mặt da được lóc thịt thành mấy miếng. Tôi lười và ẩu, muốn kích cỡ lý tưởng là bao diêm Thống Nhất nhưng thực tế thì các miếng thịt to hơn rất nhiều, chừng gấp rưỡi. Rồi nữa là phần lõi xương, rất to, vẫn còn dính kha khá thịt và gân. Song đây không phải là vấn đề to.

Chu trình ướp rồi sau đó là nấu món mất gần hai giờ đồng hồ. Nhà không có nồi gốm, mấy nồi chuyên dụng cho món hầm và nấu chậm đều rất to nên tôi chẳng buồn nghĩ tới chuyện tìm chúng. Món được nấu đơn giản trong một cái chảo bếp Hoa, đương nhiên là với cái vung kính chắp vá từ một bạn nồi hàng xóm của nó.

Bỏ qua chuyện thay mẻ bằng dấm, món om hầm này có sự góp mặt đầy đủ của các bạn gia vị đặc trưng: mắm tôm, nước mắm, riềng, nghệ, hành hương và tỏi (chút xíu phi thơm hương trước khi xào thịt),

(3)

Có một câu hỏi thú vị thế này về/liên quán món giả cầy, cụ thể là cách ăn: rau gia vị kèm phải/nên là chi? Và có phải trong món chân giò heo giả cầy thì dứt khoát phải có măng?

Tôi chưa hỏi lại Mẹ, nhưng nhớ mang máng là ngày xửa ngày xưa khi còn hàng ngày ăn cơm Mẹ nấu thì nếu nhà có bữa "ăn tươi" với món giả cầy trên mâm, rau gia vị kèm là ngổ. Có thể tôi nhớ nhầm, có thể tôi nhớ đúng, nhưng hình ảnh cố định trong đầu tôi luôn là rau ngổ. 

Tôi vẫn nhớ lần đầu thấy ở khu chợ Gia Ngư - Hàng Bè, hàng xóm của HĐ bày hàng ngoài đường chuyên món giả cầy, cả một chậu thau Liên Xô to đùng với chân giò cùng măng và có rau gia vị tươi ăn kèm là răm thì tôi ngạc nhiên lắm. Rồi tôi lại càng ngạc nhiên hơn, không phải một lần mà hơn một lần, khi nghe từ người trẻ đến người già nếu không phải chắc nịch tự tin thì là vênh vênh váo váo kiểu "tao đây đích thực là người Hà Lội" khẳng định rằng phàm [chân giò] giả cầy thì phải có măng. Hic, cháu đây quê mùa, trước nay chỉ biết giả cầy là giả cầy - tất nhiên là ở đây đang nói về món chân giò heo nấu giả cầy :-)

Để sang bên chuyện nhà mình ăn kiểu gì, dân phố cổ ăn kiểu gì thì túm lại, phổ biến nhất xét về món rau gia vị tươi ăn kèm món chân giò heo nấu giả cầy luôn là hoặc răm hoặc ngổ. 

Và cá nhân tôi thấy, bạn nào, răm hay ngổ, đều thực là hợp lý.

hic, ở Mỹ cái gì cũng to
chân giò heo đại bự nấu giả cầy

Thứ Sáu, 15 tháng 11, 2024

vì là phụ nữ

Thằng bé 12 tuổi, con của một ông phó-sứ đại diện một nước Âu Châu ở Hà Nội. 

Nó đòi mẹ làm cho món gì đó. Mẹ nó từ chối. Nó hỏi tại sao. Mẹ nó trả lời, đại ý con lớn rồi, cần tự làm. Nó cự lại, đại ý mẹ phải làm.

Mẹ nó hỏi tại sao. Nó trả lời, đại ý vì Mẹ là phụ nữ. Chứ không phải vì Mẹ là mẹ của con :-)

Sau chuyện này, cả bố lẫn mẹ nó "choáng" toàn tập. Hết choáng rồi thì hai người quay sang suy đoán, truy vấn, tại sao.

Cuối cùng, đáp án xem ra có vẻ đúng nhất là, bạn thân thiết nhất ở trường của thằng bé là một cu cậu người Hàn. 

Thứ Ba, 12 tháng 11, 2024

hà nội, thành phố đáng sống: ô nhiễm à, quên đi

(1)

Có chút cảm giác mỉa  mai, châm chọc khi tôi ngó cái mạng nhện này đồng thời liên hệ những cảm thán của lãnh đạo được truyền thông nhà nước tung hô, kiểu như có bao giờ đất nước ta được như ngày hôm nay. 

Tôi chỉ cho cô em phát hiện của ngày, nó bình một câu, giờ chẳng mấy ai quan tâm. Vì bao nhiêu bận bịu là giá vàng, giá đất, giá nhà.

(2)

Tôi nghĩ, hẳn phải rõ hơn một xíu ở đây. 

Đám có tiền thì quan tâm vậy. Thêm nữa, họ ra đường ngồi xe hơi, về nhà biệt phủ biệt thự hay căn hộ chung cư cao cấp thì đã có dàn máy lọc không khí công nghệ Thuỵ Sĩ tiên phong. Còn dân nghèo thì "cày" tối mắt tối mũi, lấy đâu thời gian thỏ thẻ nghĩ suy, thành phố của chúng mình có thật đáng sống không. 

Các chiến sĩ chữ nghĩa, giới nhà báo, còn mải tán dương về nào Hà Nội văn minh thanh lịch, nào Hà Nội lịch sử hào hùng, nào Hà Nội thành phố vì hoà bình. Còn bọn bảo vệ môi trường thì đi đâu hết cả rồi, mà còn ai thử mở miệng xem, cứ gọi là "biết liền". 

Một loại người nữa, các phụ mẫu của nhân dân, thì bàn tính kế hoạch vĩ đại bỏ hết xe xăng thay bằng xe điện. Cái narrative nhiều xe tắc đường giờ biến màu, biến dạng thành xe xăng gây ô nhiễm. Tương lai gần sẽ là thằng cha đại gia trọc phú cùng mấy anh chị đại chuyên món xe điện nước Tàu cứ gọi là cười tít mắt nhìn tiền chảy ồ ồ vào túi. 

chuyện này khối người sẽ nói, biết rồi
vấn đề là có những chuyện còn quan trọng hơn