thu hoạch

Hè này, chúng tôi gần như không mua rau. Tất cả, hoặc từ vườn nhà hàng xóm, hoặc từ chính vườn nhà rừng và nhà biển. 

Từ ngày không đi làm để nghe tiếng ting-ting báo lương nhập tài khoản, tôi thấy mình càng lúc càng ki-bo. Trong nhiều biểu hiện cho thái độ này có việc hạn chế sử dụng hoặc thay thế nguyên liệu nấu ăn với nguồn miễn phí từ vườn nhà. Tỷ như, trừ vài trường hợp đặc biệt nhất thiết cần mua hành lá xanh nguyên cây, để có thể dùng phần rễ và thân củ trắng, thì tôi rất hài lòng với việc chạy phắt ra vườn hái mấy lá hành xanh cho món canh hay nhân nhồi bánh trái gì đó. Hoặc cho món cà-ri vốn hạp húng Thái thì tôi gật gù, húng Tây, húng Ý cũng ổn a. Rồi chi chi nữa, có khi là xài mùi Tây thay cho mùi ta. Đại loại thế.

Năm nay, dù đã "rút kinh nghiệm" khi giảm bớt lượng cây giống rau củ thì tôi vẫn thấy mình ngợp trong cảm giác "quá tải" mỗi khi vác rổ ra thu hoạch rau trái. Kết quả là trong bếp tôi thử thêm này thêm nọ, có món làm ra ổn, có món làm ra thành công ngoài ý muốn, và cũng có món thất bại đến thảm hại.

năm trước, một cây một quả
năm nay, một cây dăm ba quả

mận vàng cho đúng một trái

trữ cà chua bi

trái dưa vườn nhà biển, còn lại từ vườn nhà rừng

khoai tây trồng chơi ăn thật

những thanh âm đầu hè

Ở trong nhà, tôi nghe Florence Price, Astor Piazolla và James Talley. 

Mở cửa bước ra ngoài, ngoài những âm thanh quen thuộc của chim, của gió rừng và xe chạy nhà hàng xóm, sáng nay tôi gặp một tầng thanh âm mới. Đội thợ tỉa cây cho công ty điện lực ngoài ông cai thì còn lại đều là người nói tiếng Tây Ban Nha. Họ gọi nhau, nói chuyện với nhau, trong tai tôi tựa như tiếng nhạc. 

Sau một hồi chật vật chôn khối đá làm chân bàn, ông lão nhà ta nhàn nhã ngồi tựa lưng ghế sắt dài trước vườn rau gia vị nghỉ ngơi. Còn tôi tiếp tục sự nghiệp nhổ cỏ dại. Bỗng nhiên tôi nghe như thể ai gọi Hey hey. Ngẩng đầu, một cậu thợ trẻ tay cầm hai túi khoai tây chiên ra dấu mời chúng tôi. 

Mấy lời cảm ơn bằng tiếng Anh ngắn gọn. Và không thiếu những cái gật đầu cùng nụ cười rạng rỡ. Bạn đánh chén quyết định vào nhà giải quyết bữa trưa muộn. Tay ông vung vẩy hai gói khoai chiên. 

Sau một hồi lao động, tôi vô nhà và phát hiện mình đã bỏ lỡ những tiếng giòm rụm của các lát khoai tây chiên mỏng hơn cả giấy Tuyên. 

hoa vườn rừng

Sức khoẻ tồi, tinh thần không tốt. Tôi không phủ nhận cái sự thật này. Nhưng tôi cũng ý thức là không thể để cái thái độ take for granted ngồi chồm hỗm giữa mớ hỗn độn có tên là tâm trí của bản thân.

Chúng tôi lên núi. Một thế giới hoàn toàn khác!

Con đường trải nhựa, những công trình to nhỏ, trảng cỏ rộng, những ô vườn, và cả đám máy móc để ngoài trời, tất cả chứng minh sự hiện diện của con người. Nhưng đồng thời, các sắc xanh của núi rừng, bóng dáng thấp thoáng của các gia đình hươu, những màn chí choé giữa các phe chim lớn chim nhỏ, tiếng trực thăng vè vè của hummingbirds, rồi chưa kể đám côn trùng luôn sẵn sàng tấn công bạn ngay từ giây khắc bạn mở cửa thò chân ra khỏi nhà, đối với tôi đó là thế giới tự nhiên. 

Thế giới đó đối với tôi luôn lạ kỳ, luôn đầy những bất ngờ, và nó đẹp. Không phải vẻ đẹp bị đóng hộp, vẻ đẹp bị dàn cảnh, vẻ đẹp đã chạy qua phễu lọc đầy rẫy trong thế giới mạng xã hội. Đó là vẻ đẹp mà tôi lần đầu tiên ý thức được khi đọc John O'Donohue. Đó là vẻ đẹp khiến tôi luôn ở trong trạng thái hiếu kỳ khi khám phá các từ tiếng Nhật biểu đạt màu sắc và thời gian. Đó là vẻ đẹp của tự do và trí tưởng tượng. Đó là vẻ đẹp không giới hạn. Tôi nghĩ thế! 

hai năm kiên nhẫn từ nhìn hạt ươm tới ngắm hoa

sắc xanh tím này ông chủ nhà tìm mấy năm mới mua được

tôi giải cứu nó mấy năm trước, từ năm ngoái bạn ý bắt đầu cho hoa

poppy...

và vẫn là poppy :-)

sau hai năm kiên nhẫn đợi

xuân vẫn là xuân, chỉ có chúng mình là già đi

(1)

The Old Farmer's Almanac chính thức đình bản in [giấy] sau số cuối cùng năm 2026. Tôi nghĩ, điều này dễ hiểu. Với một kẻ dốt nát công nghệ và về căn bản là không mấy tò mò hay để ý này kia chi nọ liên quan trồng cấy, săn bắn hay dã ngoại cũng như giăng buồm ra khơi, cho một câu hỏi đơn giản ngày đầu tiên của mùa xuân là cái ngày chi, chỉ cần gõ cửa bác Gúc-gù là khoẻ. Tôi hình dung là những người chuyên môn nông-lâm-ngư hay yêu thích khám phá thiên nhiên này nọ, họ đều có các mạng nhện và phần mềm chuyên nghiệp, chuyên sâu chứ đâu chỉ dựa vào bản sách mỏng quèn này. 

Tất nhiên là tôi phải mở ngoặc ngay ở đây, rằng thì là mà thấy cái sự biến mất của ấn phẩm lịch sử này, tôi thấy đáng tiếc. Giở các trang sách mỏng, lờ rờ tay và căng mắt đọc các hàng chữ li ti để khám phá những điều mới mẻ thật thú vị, thật vui. Niềm vui đó giờ đã chết! 

dấu chỉ xuân - snowdrops

(2)

Tôi biết ngày đầu tiên của mùa xuân 2026 không phải nhờ tra cuốn lịch kể trên, mà là do lượn lờ giữa bếp và phòng khách thì tiện liếc một cái màn hình ti-vi và dừng vài giây nghe ông Kimmel nói về xuân đầy nắng xứ Cali. 

Ở đó người ta kêu nóng, còn ở đây thì là lạnh, lạnh buốt, lạnh thấu, lạnh đến mức tên gọi xuân giống như một lời đùa.

(3)

Ấy vậy mà không. Chúi mũi nhìn đường, tôi thấy chúng, những bông snowdrops đầu tiên, lặng lẽ một góc tường nhà. 

Ngày đầu tiên của mùa xuân năm nay bắt đầu khẽ khàng là vậy. Còn những ngày và tuần tiếp sau đó thì các dấu hiệu, dấu chỉ càng nhiều và rõ hơn. 

Các họ nhà chim tụ tập từ họp chi bộ tới võ lâm đại hội toàn xứ mỗi sáng xung quanh mấy ống hạt và bánh cay dần dần đông vui và đa dạng phong phú hơn trong cái không gian - thức ăn do ông chủ nhà tạo riêng cho chúng. Tôi ngó lũ chim, thật khác thế giới con người ngoài kia yêu thích thoá mạ và tệ hơn nữa là uýnh nhau. Tất nhiên là vẫn có ngoại lệ mấy gã giẻ cùi lam cậy thế mình to mà nạt nộ đám chích bông.

Nếu lũ chim tạo nên một dạng phim quay chậm với âm thanh và sắc màu thì nền đất xám xịt ẩm ướt và dính chấp bùn nhão cũng có cách biểu tỏ riêng của mình. Chầm chậm mỗi ngày, chúng tôi có thể nhìn ra các chồi thuỷ tiên vàng mà cuối thu năm trước chúng tôi vất vả đào hố vùi củ giống giờ đã xuất hiện. Tôi nghĩ về những mảng sắc vàng khi hè sang, thực là hứa hẹn.

thế giới ngoài kia vẫn là vậy
câu hỏi với mình là thái độ sống

(4)

Cả tháng rồi, tôi thấy mình dặt dẽo và tăm tối. Tôi nghĩ, phần là do cái quá trình già-đi tự nhiên của cơ thể, phần nữa là do những xao động nhỏ hay biến cố to [thế giới] ngoài kia. 

Tôi vẫn tiếp tục quá trình co-rút, dành nhiều thời gian để tiêu hoá cái sự đau mỏi của tấm thân cũng như sức ỳ đáng sợ của trí óc. Bất chấp thái độ "kiêng kị" bấy lâu nay của bản thân, nghĩ thầm nhiều hơn là nói ra lời về những trải nghiệm của quá trình tôi-đang-già-đi, thì có vẻ như giờ đây tôi đang xích gần hơn triết lý của ông già Otto, để thẳng thắn thừa nhận rằng những ngày này thật không dễ chịu. 

(5)

Nhưng tốt xấu, yêu ghét, dù là gì đi nữa thì tôi vẫn phải sống các ngày của mình. Câu chuyện chạy lòng vòng, rẽ ngang rẽ ngửa một hồi cuối cùng vẫn quy về điểm chốt: chọn lựa một thái độ sống.

Mùa xuân năm nay, ở xứ người, nhắc nhở tôi rằng "mày đang già đi". Nhưng cũng mùa xuân năm nay đánh dấu một món quà đến từ những người bạn thân quý. 

Tôi có cơ hội để khám phá, để đọc mới lịch sử và văn hoá Việt Nam. Tôi nhìn thấy những vẻ đẹp xưa nay chính bản thân tôi cho là đương nhiên rồi từ đó mà không biết đường trân trọng. 

sugar house hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang ngày cuối cùng của tháng 3

những khuôn mặt nhà rừng

nhiếp ảnh gia portolano, cụ lloyd xứ oregon, một anh nông dân đến từ vermont và chuyện "sống khác đi", "sống ngoài hệ thống"

(1)

Chuyện là từ lâu nay, tôi rất thích Fan Ho. Đến năm trước, khám phá thêm Portolano thì chuyện chuyển thành tôi rất thích Fan Ho và Portolano. 

Hai nhiếp ảnh gia này chẳng có chi đáng để liên hệ [với nhau]: một Á, một Âu; một đen trắng, một phong phú các tầng màu cùng hỗ trợ của công nghệ hiên đại; một tập trung vào đời sống đô thị và cho cảm giác thời gian ngưng đọng, một lại là thiên nhiên với vô tận các hình thái và dường như luôn ở trong trạng thái chuyển động; một tác phẩm như là một chuyện kể, và một hình ảnh có chuyện kể đi kèm...  

Tôi nghĩ nếu chỉ sống [ở] Hà Nội và không có một trải nghiệm dịch chuyển không gian sống thì tôi sẽ không bao giờ trở thành người hâm mộ vị thứ hai. Lý do rất đơn giản: tôi không ở trong một hoàn cảnh sống mới, với nhiều bận tâm suy nghĩ mới.

Với Fan Ho và tác phẩm của ông, tôi có cảm giác về khoảng cách, về sự không-chạm-được. Tôi nhìn, tôi nghĩ, tôi yêu [thích] nhưng các bức ảnh của ông dù có cho ít nhiều cảm giác gần gũi, hoài niệm, thậm chí là xúc động thì đó vẫn luôn luôn là một thế giới khác. Tôi yêu Fan Ho và tác phẩm của ông như một kẻ-ngoài-cuộc.

Với Portolano thì chuyện lại hoàn toàn khác. Ấn tượng từ các bức hình không sâu và mạnh tức thì nhưng nó giống như mạch nước ngầm rỉ rả, thấm và lan toả để rồi bao trùm và trở thành thân quen đối với người nhìn, để đến một thời điểm nhất định khiến y thị có cảm giác chúng [các tấm ảnh] phản ánh một phần cuộc sống của chính bản thân, gợi ý hay đề đặt những câu hỏi về cuộc sống, về giá trị sống của chính mình. Tôi yêu thích Portolano và các tác phẩm của nhiếp ảnh gia này như một người-ở-trong-đó. Dù sự thực là cuộc sống của tôi chẳng có chi để được dán nhãn off grid.

Ngày nay, có nhiều nhà sáng tạo nội dung cho thấy những bức tranh đẹp đẽ về những chuyến thám hiểm các không gian thiên nhiên rộng lớn [tự nhiên/hoang dã] cũng như những xê dịch đời sống [sống ngoài hệ thống]. Coi những nội dung đó, thoạt đầu tôi bị "choáng ngợp", luôn là đẹp luôn là vĩ đại những cảnh quan thiên nhiên hoang dã và/hoặc không là luôn là đẹp luôn là đầy chất thơ các dự án sống đời "cách biệt". Nhưng sau một thời gian, với cực kỳ khiêm tốn một vài chuyến đi cùng những đoạn thời gian ngắn sinh hoạt trên núi, tôi bắt đầu ngờ vực. 

Mọi thứ trở nên sáng tỏ khi vô tình tôi dừng lại ở lời nhận xét của Portolano nhân nói về mạng xã hội xung quanh chủ đề khám phá thế giới tự nhiên hoang dã và lối sống ngoài-hệ-thống. Đại ý, vị nhiếp ảnh gia có phong thái điềm đạm này nhận xét, chỉ cần chú ý chút thì sẽ có thể mau chóng nhận ra đằng sau các tấm hình và thước phim đâu là chân thật đâu là không, đâu là những hành động tâm huyết và đâu chỉ đơn giản là những "trình diễn".

ngó qua cửa sổ thấy hay, nhưng những bạn này mang con bọ,
và con bọ có thể khiến bạn mắc Lyme disease.
và nếu chẳng may dính rồi thì Ôi Thôi :-(((

(2)

Cụ Lloyd tuổi ngoài 80 sống một mình trong một ngôi nhà gỗ rất chi là cozy ở đâu đó trong rừng thuộc tiểu bang Oregon. 

Hơn hai mươi năm trước, cụ sống ở thành phố. Con cháu trưởng thành ra riêng, mà vị hôn phu lại qua đời khiến cụ lẻ loi đơn chiếc. Thế là cụ quyết định "về quê", dựng nhà gỗ nhỏ sống ở khu đất rừng được thừa kế từ cha mẹ.

Một anh trẻ iu-tu-bi làm phim ngắn về cụ. Có nhiều người coi, và kéo theo đó là có nhiều người hâm mộ, cả cụ lẫn anh chủ kênh. Họ đề nghị, họ yêu cầu muốn biết, muốn nghe nhiều chuyện hơn về/của cụ Lloyd. 

Anh làm phim quay trở lại gặp cụ, và kể chuyện nhiều khán giả coi phim thì phát khởi và/hay ngập tràn cảm hứng muốn thoát ra ngoài hệ thống, muốn sống solo trong rừng như cụ. Cụ Lloyd nghe xong thì cười, cười xong thì đáp, đại ý là chớ có thi vị hoá, rằng thì là mà sống trong rừng phải lao động cực nhọc, rồi phải học cách sống chung nhưng cũng là đề phòng đủ loại muông thú từ gấu qua sư tử núi đến gấu mèo và vân vân cùng chi chi. 

(3)

Tôi theo chân bạn đời lọ mọ lên nhà hàng xóm trên đỉnh núi để dự tiệc Giáng Sinh. Căn nhà to chứa mấy chục người già trẻ lớn bé mà với tôi thì ngoài gia đình hàng xóm ai nấy đều lạ hoắc. Tôi vui vẻ trong góc bếp và đánh chén, lần đầu tiên trong đời, món ăn kinh điển bếp Mỹ mac and cheese, nếm và biết đủ rồi thì quay sang hóng hớt chuyện thiên hạ. Và cứ vậy mà tôi chào hỏi, làm quen với cặp đôi con gái và con rể của nhà hàng xóm, những người hiện đang là farmers ở Vermont, chuyên món chăn nuôi gia súc lấy thịt và cả các sản phẩm [từ] sữa nữa.

Tôi hỏi anh con rể nhà hàng xóm là làm thế nào mà lại theo nghiệp làm nông. Câu trả lời rất thú vị. Cha mẹ ly dị, anh chàng đi sang bờ Tây học đại học, tốt nghiệp xong thì lập gia đình và bắt đầu khởi sự những giấc mơ lớn theo lối đi của người trẻ thị dân. Ngày nọ hay tin ông bố vốn đang làm chủ trang trại ở quê nhà mắc ung thư thì hai vợ chông trẻ quyết định về Vermont vừa là chăm sóc ông bố vừa là đảm trách việc nông trại. Và cứ thế mà họ trở thành farmers. 

Có rất nhiều chuyện hay ho tôi nghe được, học được và cả hiểu được từ cuộc trò chuyện với anh nông dân này. Về chuyện các trang trại nhỏ đã biến mất dần dần như thế nào. Về chuyện sức ép thuế khoá và đặc biệt là các tiêu chuẩn tiêu chỉ đủ loại áp lên hoạt động chăn nuôi và giết mổ  cũng như sản xuất các sản phẩm [từ] sữa ra sao. Rồi cả chuyện quy hoạch dân cư cùng mối đe doạ từ các thế lực "phát triển" - những công ty chuyên gom mua đất rồi sau một thời gian phù phép thành các ngôi nhà riêng biệt hay toà nhà căn hộ mang nhãn luxury với những cái giá ở trên trời. 

Hay ho hơn cả từ những lời kể ấy là một nhận xét mang tính tổng kết, đại ý là chớ để bị lừa phỉnh, đời sống trang trại hay homestead mộng mộng mơ mơ trên mạng xã hội thực tế không phải vậy đâu, làm farming vừa vất, vừa bẩn lại vừa hôi.

mùa nấu mật 2026

chai mật đầu tiên của năm 2026

Mùa đông năm nay đặc biệt lạnh. Việc lấy nhựa phong trở nên khó khăn gấp bội vì để tiếp cận cây thì phải mở đường, cả bằng máy lẫn bằng tay. 

Ông lão nhà ta cặm cụi đẩy xe xúc tuyết suốt dọc đường biên giới với nhà hàng xóm để có lối chạy xe ATV.  Sau đó, đến thời điểm đặt thùng lấy nhựa thì tôi có nhiệm vụ xúc tuyết tạo lối đi từ đường mới mở vào chỗ gốc cây. 

Trời nắng đẹp, đằng xa có bọn gà rừng và hươu lớn nhỏ chạy loăng quăng, rồi chim líu ríu bên mấy ống hạt, nhưng tôi chẳng còn thấy chi gọi là thi vị rừng đông nữa. Chỉ có hai cánh tay cứng buốt và tình trạng thở không ra hơi.

May mắn là với sugar house thì quá trình đun nhựa bước 1 và bước 2 trở nên nhẹ nhàng, đơn giản và dễ chịu hơn rất nhiều nếu so với các năm trước khi lò nấu đặt ở ngoài trời. Tôi nghĩ, từ thời gian nấu đến mức độ vất vả và không-tiện nghi giảm đến tầm 70-80%. 

Đúng là nếu đeo mắt kính con buôn thì vụ xây nhà nấu mật của ông chủ nhà thực là lỗ nặng. Nhưng nếu đơn giản coi nấu mật phong như một vui thú thì căn lều gỗ nhỏ này thật đáng tồn tại. 

Có một chuyện nghộ nghĩnh thế này. Vì ông lão nhà ta nấu mật phong như là một vui thú và chỉ làm ở qui mô cực nhỏ nên chỉ cần đôi chục gallon nhựa phong là ông đã hoan hoan hỉ hỉ nhóm lò khởi sự. Thế nên có chuyện khi ông qua Ioka và tán gẫu với bà chủ trang trại thì bà thím "choáng" mà hỏi lại, sao có thể. Chuyện hoá ra là trang trại to thu hoạch nhựa và nấu mật gần như là tự động, họ chờ gom đủ một xi-téc to nhựa thì cũng là lúc sap trong đó đã kết đông thành đá hết rồi. Phản ứng sao có thể còn đến từ ông bác John cán bộ vệ sinh an toàn thực phẩm của xã kiêm lao công quét dọn trường tiểu học của xã kiêm nhân viên phụ trách bãi rác của xã. Theo ông bác này, có vẻ như ở góc này của xứ Berkshire, chỉ có ông lão nhà ta là đã cho ra lò mẻ mật phong đầu tiên của năm 2026.

sugar house do một tay bác thợ cả Joe dựng

nhiệm vụ của tôi: mở đường dẫn vô chỗ gốc cây

lấy nhựa phong

ấm áp và tiện nghi, nấu mật trở nên dễ dàng hơn

chờ nổi lửa

chuyện về một cái nắp lò

(1)

Ông bác tuổi tầm đâu đó giữa 60 và 70, lái xe bán tải biển NY với thùng xe to bè phong cách rất chi là contractors. Bạn đời được ông chủ trang trại Ioka cho thông tin liên lạc ông bác này, người được khẳng định là tay thợ duy nhất trong vùng có thể đáp ứng yêu cầu của Ông.

Chuyện là cái lò nấu mật phong nếu cứ yên vị mãi ngoài trời thì sẽ chẳng có yêu cầu chi sất phát sinh. Nhưng khi lò vô nhà nấu mật, vì vấn đề an toàn, ông chủ nhà cần một cái nắp phủ lò than lửa nóng rực rực sau khi hoàn thành công đoạn nấu nhựa phong. Hãng xưởng lớn không nhận hợp đồng đơn lẻ. Thợ thầu nhỏ thì lại không sẵn vật liệu khối lượng nhỏ để làm. Rồi chưa kể tay nghề thợ cả, để làm một cái nắp lò tưởng đơn giản hoá ra lại chẳng dễ chơi tẹo nào. Bạn có thể nhận được sản phẩm là một cái nắp nhìn ngay ngắn thuận mắt nhưng được đảm bảo dùng bền chắc nhiều năm thì lại là chuyện hoàn toàn khác.

Ông này đi tìm ông kia giống như chơi trốn tìm. Sau mấy tin nhắn cùng trao đổi qua điện thoại, rốt cuộc một ngày đẹp trời ông chủ nhà thở phào nhẹ nhõm, ông ấy hứa tuần sau tiện có việc gần đây thì sẽ qua nhìn cái lò. Sự hài lòng của ông tuy vậy chỉ là già nửa, vì hy vọng ông ấy đồng ý nhận việc này. 

(2)

Sau cái hẹn đó, ông lão nhà ta ung dung trong những ngày còn lại của tuần xuống núi, thực hiện cái hành trình lêu lổng mỗi cuối chiều ở các cửa hàng ngũ kim và nguyên vật liệu trong thành phố lớn. Tôi hiếm khi theo chân ông, phần lớn thời gian ở yên trong nhà, dọn cái này nghịch cái kia.

Một bữa cuối chiều tôi nghe tiếng đập cửa. Ra ngó thì thấy một ông lạ hoắc với bản mặt khó đăm đăm. May mà khi ông cất lời thì giọng điệu khác xa với dáng vẻ. Tôi rất mau hiểu ra đây là bác thợ cả thần thánh.

Tôi dẫn ông vô nhà để xe rồi sau đó là xuống nhà nấu mật để coi cái lò nấu mật cũng như lấy số đo. Sau rồi để bác thợ trao đổi qua điện thoại với ông chủ nhà. 

Tôi nghe lỏm cuộc trò chuyện giữa hai ông chưa từng giáp mặt nhau. Ông này bảo ông kia đại ý rằng thì là mà với cơ ngơi này của ông thì đừng có tiếc tiền cho vật liệu. Ông kia lại vội vã đáp lời, ấy ấy nhà này là của Bố Mẹ tôi chứ tôi đâu có lực. Sau rồi, việc cũng được chốt định. Chúng tôi có thể yên tâm chờ cái nắp lò.

(3)

Rồi giống như bữa qua nhà lần trước, bác thợ lại thêm một lần phá hẹn, mang cái nắp lò tới vào một cuối chiều cách ngày hẹn trả hàng cả nửa tuần. May mà lần này ông chủ nhà đang ở nhà.

Bỏ qua chuyện bố trí tay nắm có khác hình dung của ông lão nhà ta thì về tổng thể ông rất hài lòng. Tôi nghe ông mặt mày hớn hở mô tả về cái nắp lò một hồi dài, xong thì tiện miệng hỏi chi phí. Ông bảo free. 

Chẳng riêng tôi ngạc nhiên mà ngay cả bạn đời vài phút trước cũng vậy. Hoá ra là bác thợ thay vì đòi tiền thì đòi mật. Bác bảo, một gallon nhá! Ha ha ha, một cái nắp lò tính từ chi phí nguyên vật liệu qua xăng xe đi lại tới công thợ mà chỉ đổi lấy chưa đầy 4 lít mật phong nhà làm, ông lão nhà ta thật là lời to a :-)

chào mùa đông

Biết trước trời lạnh nhưng tôi vẫn bị bất ngờ khi lên núi.

Tuyết lúc đầu chỉ là lác đác tối muộn hôm qua, sang nửa sau ngày hôm nay thì là rơi dày đặc, lại thêm gió lớn thi thoảng làm thành một cơn bụi tuyết khổng lồ chạy ngang qua khung cửa sổ.

Tôi ngại lạnh, ngại tìm giày, ngại ních quần áo ấm nên ở tiệt trong nhà suốt cả ngày. 

Nhưng chỉ hôm nay lười biếng vậy thôi. Vì việc rừng dở dang còn nhiều lắm!

cuối chiều, nghe Wuthering Heights từ Kate Bush
qua Dan Vasc - Angra Cover :-)

sau bữa trưa

cuối sáng

trà cúc Chính Thái

bữa tối muộn hôm qua với thức ăn nhiều hơn cơm:
tương thịt phong cách bác nông dân Quế Lâm
và củ cải khô ngâm dầu mới làm hôm trước

halloween 2025

Trời mưa lạnh. Nhà không có bí ngô thì nói chi bọn ma quỷ giăng cây. Kẹo cũng không nốt. Đóng mình trong nhà rừng cả ngày, đối với tôi Halloween năm nay là một tên gọi hơn là một không khí lễ hội.

Tôi đã có một tháng Mười không mấy dễ dàng. Các vấn đề - sự vật và sự việc trước sau đều được giải quyết. Nhưng các vấn đề thuộc phạm vi tinh thần và tâm trí thì lại là chuyện khác. Bắt đầu sống ổn định nơi đây, tôi thấy mình càng ngày càng ngu, lười biếng, lộn xộn và co rút.

Chuyện tốt là ở giữa những mẩu đoạn u ám psy đó, tôi luôn có thể tìm ra việc để làm. Cho cái thân mình bận rộn, cho cái tâm mình được lặng trôi theo dòng chảy của lao động.

Hôm nay, tôi bắt đầu đọc lại Georges Duby và Pierre Nora. Không phải là lịch sử tiếp diễn, mà là về ego-histoire.

Chánh sơn tiểu chủng - ấm Hanoi Moment - chén Quimper
Ơ kìa, liên quan gì Halloween?

tận dụng các món nguyên liệu thừa thì ra bạn bánh táo này
nhân táo bên trong hẳn do mặt vỏ bánh đan thưa mà có giòn có mềm
nhắc nhớ tarte aux pommes

sáng dậy trễ, thấy cái khăn phủ này thì ha ha ha, màu Halloween

cuối ngày chăm chỉ lọc hạt giống bok choy cho mùa rau năm tới

khi mình không yêu nhúc nhích

Mùa hè chính thức kết thúc hôm đầu tuần. Tôi lười theo chân bạn đồng hành về nhà biển thì quyết định đối mặt thử thách ta đây ta sống một mình trên núi. 

Không tính những lần giơ tay chào mỗi khi có xe chạy qua trước nhà thì tôi chỉ có hai lần trực diện tiếp xúc, nhe răng nói cười mấy câu với tha nhân, một lần là với bác thợ đến bảo trì máy phát điện và lần còn lại là với chủ thầu kiêm thợ săn tay mơ Dave - người giúp ông lão nhà ta ghim giấy sở hữu rừng đổi lại việc được tự do săn bắn trong rừng của ông.

Và tôi đã "sống sót". Với không ít thành tựu nho nhỏ cả [bên] ngoài lẫn [bên] trong. 

Vườn rau mở rộng, với trung tâm là herb garden, căn bản đã thành hình rõ nét. Tôi có thời gian để nhìn con quái vật psy trong mình nhảy tưng tưng khi đọc và nghe tin tức của ngày; có thời gian để nghe Locomotive breath với một thái độ tiếp nhận mới; có thời gian để tính toán xem mình nên chọn ngả suy nghĩ nào nhân tưởng các chuyện xưa cũ; rồi nữa là mày mò thử nghiệm dăm ba món mới trong bếp nhỏ nhà rừng. 

Rất nhiều năm trước, cô nghệ sĩ đóng bỉm và tôi chí choé xung quanh chuyện tôi là "trạch lão bà" - danh xưng tôi tự vơ về mình hay "một con mụ không yêu nhúc nhích" - mô tả của cô bạn dành cho tôi. Giờ nghĩ lại chuyện này thì tôi phì cười. Gọi gì đi nữa thì bản chất tôi vẫn là không đổi: không yêu thích tiếp xúc với con người, thích ở yên trong xó của mình. 

mưa và mù đầu sáng, nhắc nhớ Sapa

sugar house chờ được phủ mái
các bậc đá này bị ông lão nhà ta chê quá bé

hương trầm Thế Hưng, xa Hà Nội hoá thành quà quý

cuối cùng thì tôi cũng cắt vài cành hoa cắm lọ
bình trong bộ sưu tập delicious ceramics của ông chủ nhà

rình dâu chín cho món uống cold brew

đêm ánh sáng

(1)

Hơn 8 giờ tối một chút, chúng tôi xuống núi. Chạy xe được chừng dăm chục mét, bạn đồng hành phát hiện quên từ điện thoại qua đồng hồ [Apple watch] ở nhà. Ông ngó sang tôi và hỏi mà như khẳng định, rằng thì hẳn tôi cũng không mang theo điện thoại. Tôi cười hì hì, tối mò thì có chi mà chụp [hình].

Điểm đến của chúng tôi là đêm ánh sáng, hoạt động văn hoá thường niên xung quanh ngày lễ Labor Day của New Lebanon.

Càng gần tới nơi mà dấu hiệu nào cũng không thấy, ông lão nhà ta càng thì thào lặp đi lặp lại, hy vọng đây không phải là một chuyện đùa. Tôi lại cười hì hì tiếp, tui đoán nhá, ít nhất cũng đủ vui cho bọn trẻ con. 

Và đúng là bọn nhóc thật vui, thật phấn khích. Mà chẳng riêng chúng, đám người trưởng thành cũng vui, cũng phấn khích. Nhất là mấy bà già, líu ra líu ríu như các hót-gơn Hà thành đi Phủ Tây Hồ ngày rằm tháng Giêng vậy. 

(2)

Lễ hội ánh sáng tổ chức ở giữa đồng. Đường đi được đánh dấu đương nhiên là bởi ánh sáng rồi, thứ ánh sáng lờ mờ, lập loè và ma mị do cái nền nhạc phát ra từ đám cây bụi cao lêu đêu.

Có một cái cây to được hắt sắc xanh mờ ảo. Lại có hai ba tấm phông nền với đủ sắc màu liên tục biến đổi, vừa là để ngắm, lại vừa là để tạo nền cho những ai tinh nghịch giơ tay, thò chân hay nghiêng ngả thân người tạo nên các bóng hình kỳ dị. 

Rồi đột nhiên có một rừng nấm sặc sỡ. Rồi đột nhiên có một rừng mây là các cây dù sắc cầu vồng phát sáng được treo ngược trên một cây giống như là cây táo cổ thụ. 

Tôi nhìn thấy đèn giấy phong cách Nhật bản. Tôi cũng nhìn thấy đèn gấp thổ cẩm nửa Thái nửa Mông mà khách du lịch mấy nước từ Thái Lan qua Việt Nam tới Vân Nam Trung Quốc đều dễ dàng thấy và mua nếu thích. Tôi cũng thấy cả các hình khối phong cách Rothko. Thôi thì đủ cả!

(3)

Rời lễ hội ánh sáng, tôi theo chân ông lão nhà ta sang quán bia quen thuộc của ông. 

Chính là ở mặt tường bên của toà nhà vốn là school house hơn một thế kỷ trước tôi bỗng thấy chuyến đi xuống núi của mình thật đáng.

Hai ba cái ghế sắt xếp chồng lên nhau để đỡ một cái máy chiếu. Cái máy đó phóng lên tường gạch của toà nhà một hình lục lăng với nhân nửa tròn nửa vuông. Xa xa có trăng khuyết và mây mảng trắng mảng đen đan xen nhau lờ mờ sáng. Cùng với cái chóp mái của toà nhà, tất cả tạo nên một cảm giác có chút phần ma mị. Tôi tự nhủ, chỉ thiếu mỗi Kate Bush nữa là đủ.

(4)

Trên đường trở về nhà rừng, ông lão nhà ta nói, giờ tui chỉ nhớ mảng nấm. 

Còn tôi, tôi nhớ bức tường gạch!

một con gấu và hai kẻ bỏ trốn

(1)

Ngôn từ thật thần kỳ!

Từ một chuyện hết sức true crime qua đầu lưỡi của tôi trong cuộc trò chuyện với Bố Mẹ tối hôm trước bỗng hoá thành chuyện hài hước phong cách "tam cô lục bà".

(2)

Chuyện bắt đầu từ giờ Bồ Tát xơi cơm trưa ngày trước đó. Sau nửa sáng làm việc ngoài vườn, tôi quay lại nhà chuẩn bị cho bữa trưa muộn. Thời gian nghỉ ngơi của chúng tôi bị quấy nhiễu bởi một tầng âm thanh dài bất tận từ trên không. Thoạt tiên, tôi nghĩ là máy bay quân sự hay cấp cứu chi chi. Nhưng sau gần một giờ mà nhà rừng vẫn được bao phủ bởi tiếng vè vè của máy bay nhỏ kiểu trực thăng thì tôi bắt đầu thì thầm, cứ như là lùng bắt tội phạm ý nhỉ.

Và cái miệng mỏ quạ của tôi thế mà đúng.

Ông lão nhà ta có việc vào thành phố, ông rời nhà được chừng mươi phút thì lộn lại, mặt mày nghiêm trọng. Câu đầu tiên ông nói với tôi là giờ ở yên trong nhà, đóng kỹ cửa. Câu thứ hai là, đưa điện thoại để tui nhập số của Aldo. 

Aldo là ông hàng xóm nguyên cán bộ toà thị chính Boston đâu như mới nghỉ hưu từ năm ngoái và giờ coi như là thường trú xóm núi. Nhà ông có rừng tiếp giáp với rừng của ông lão nhà ta. Ông và vợ ông, nếu tôi có gặp thì trao đổi bao giờ cũng là hai hoặc ba câu, xin chào, có khoẻ không và đôi khi là thêm trời hôm nay thật đẹp. Tôi còn đang nghi hoặc trong dạ tại sao là Aldo thì bạn đời tay bấm máy miệng giải thích, Aldo biết phải làm gì.

(3)

Hoá ra là ở đường 22 bên NY có một vụ tai nạn nghiêm trọng. Hai người một xe bỏ trốn khỏi hiện trường. Và cảnh sát NY truy tìm họ.

Ông lão nhà ta xuống núi, được nửa đường, ở chỗ ngã ba to phân nhánh lên núi này qua núi nọ thì ông gặp một rừng xe cảnh sát. Ông bảo có một tá xe, một đám người lố nhố và cả chó nghiệp vụ.

Ông hỏi thì được trả lời. Sau đó Aldo xuất hiện, ngoắc tay gọi ông lại giải thích chi tiết hơn. Và hai ông quyết định rằng tôi nếu cần thì gọi Aldo.

(4)

Dặn dò thu xếp xong xuôi, lão Tiên sinh lái xe lên đỉnh núi thông báo cho hàng xóm. Tôi ở im trong nhà, được một lát thì nghe lao xao tiếng người nói cười, tiếng chó sủa, cứ vui như hội làng. 

Sau khoảng một góc tư giờ đồng hồ, tất cả trở nên yên ắng.

Mới đầu, tôi thấy bình thường. Nhưng sau hơn ba giờ đồng hồ tự mình giam mình trong nhà, tôi phát rồ. 

Nhận được điện thoại hỏi thăm của bạn đời, tôi hỏi liền, giờ tôi ra vườn được chưa.

(5)

Cuối chiều, bạn đồng hành trở về. Chúng tôi có kha khá thời gian ngoài trời, tám nhảm chuyện xảy ra lúc đầu chiều.

Lão Tiên sinh kể, xuống núi ông rẽ vào nhà bác hàng xóm thợ điện nước để báo tin phòng hai vợ chồng bác này chưa hay. Nhưng hoá ra ông và hàng xóm trên đỉnh núi là những người cuối cùng biết chuyện. 

Bác gái nhà đó kể, bà vợ ông cựu cai ngục, cũng là cư dân xóm núi, vừa điện thoại nói là nhìn thấy một con gấu khập khiễng đi hướng nhà hai bác, rằng phải báo tin ngay vì sợ con gấu đó bị thương thì khó ở, khó ở thì dễ xúc động, dễ xúc động thì dễ uýnh người. Rồi bác gái than thở, giờ không biết nên sợ gấu hơn hay hai kẻ bốn trốn kia hơn.

Chúng tôi đóng cửa thật kỹ ngay khi trời bắt đầu tối. Và đi ngủ mà không rõ túm lại cảnh sát đã tóm được hai thủ trưởng kia chưa.

(6)

Sang đến hôm sau, từ sớm mai tôi đã thấy cô hàng xóm nhà trên đỉnh núi mặc áo đi mưa vàng choé phong cách Bắc Âu, chân giẫm ủng, tay giữ dây đang bị kéo căng bởi hai con bẹc-giê khổng lồ. Cô thường đi dạo theo lối đường rừng biên giới giữa hai nhà. Bữa nay, không rõ có phải vì tinh thần cảnh giác không mà cô đường đường chính chính đường to rải nhựa mà đi.

Giữa ngày, trong khi chúng tôi đang làm việc ngoài vườn thì bác chủ thầu kiêm thợ săn tay chơi Dave tiện đường đi qua dừng xe lại tán gẫu mấy câu. Ông lão nhà ta yêu bà tám mở miệng câu đầu tiên hỏi bác kia có biết cảnh sát bắt được hay chưa được hai người bỏ trốn. 

Câu trả lời là tui không biết. Và tiếp sau là một chuỗi dài thông tin liên quan, bắt đầu là giới tính một nam một nữ. Hoá ra, hai người bỏ trốn đã từng ở cách chỗ bác Dave đang sửa máy kéo chỉ chừng mươi mét. Hoá ra, camera an ninh của xưởng nơi bác Dave làm việc ghi lại cả hình lẫn tiếng của họ. Rồi bác Dave miêu tả chi tiết áo áo quần quần cùng chuyện một cái túi quần của gã đàn ông cồm cộm lên coi bộ rất chi là khả nghi.

Buổi chiều cùng ngày, ông lão nhà ta đi gặp Judy để tỉa tóc. Khi ông về tới nhà, tôi trêu, hẳn là ông không dại dột nói xấu lãnh tụ - thần tượng của Judy đi. Vì nếu ông nói linh tinh thì Judy sẵn cây kéo có thể khìa cho ông một đường xinh đẹp không phải nhằm vào tóc mà là da thịt. Lão Tiên sinh cười khì khì, Judy nói hai kẻ bỏ trốn kia chắc chắn là bọn nhập cư bất hợp pháp. Ờ, nghe chuẩn phong cách thợ cạo Judy xứ Pittsfield cuồng Chăm vô điều kiện a :-)

(7)

Lại thêm một ngày trôi qua mà chúng tôi không rõ tiến độ truy lùng của cảnh sát.

Chiều hôm qua, bác hàng xóm trên đỉnh núi dừng xe tán gẫu với ông lão nhà ta. Giống như chủ thầu kiêm thợ săn tay chơi Dave, bác này thật thà tui không biết mà không cần thiết phải đẩy cao cái âm mưu thuyết rằng thì là mà bọn bỏ trốn là dân nhập cư bất hợp pháp như Judy.

Nhưng tiếp sau đó thì...! Theo lời bác hàng xóm, Route 22 là con đường nguy hiểm nhất xứ cờ-hoa xét ở phương diện tội phạm ma-tuý. Nó giống như một cái hub từ với muôn ngả đường đi muôn ngả trấn thành thuộc các tiểu bang khác nhau. Nghe bác xong, tôi lại thấy mình bồng bềnh trong thế giới của âm mưu thuyết.

(8)

Đến hôm nay thì chẳng ai nhắc chuyện tội phạm bỏ trốn và cảnh sát truy lùng nữa. Nhận định chung của các chuyên gia bà tám, cư dân xóm núi hay các bác thầu thợ đang làm việc ở xóm núi là hai kẻ kia đã có đồng bọn chạy xe tới rước đi.

Tôi thoải mái mò mẫm ngoài vườn cả ngày. Nhưng thực thà mà nói thì thi thoảng tôi đây cứ gọi là giật mình thon thót bởi âm thanh và chuyển động của gió rừng trượt qua các tầng lá hay bụi cây. Tôi không biết là mình nên sợ gấu hay sợ tội phạm, đơn giản là giật mình đánh hoảng.

Và cứ chập tối là tôi chăm chỉ đóng cửa thật kỹ.

phải sống

(1)

Ngày đầu tiên lên núi, trong cuộc điện thoại theo lệ mỗi tối với hai cụ già ở Bắc Ninh, tôi được nghe từ Mẹ một tin buồn. Tôi nghe. Sững sờ. Rồi mấy ngày tiếp theo là chấp choáng, là chới với.

Nhà rừng sau nắng gắt là mưa to gió lớn suốt cả một ngày. Dấu tỏ duy nhất của thứ mang tên sức sống là một gia đình hummingbirds mẹ và con thi thoảng vè vè lượn lờ gần chỗ máng nước đường.

Bạn đời kêu mệt. Tôi cũng bải hoải tấm thân. Rồi cái psy của tôi bỗng chực nhạy cảm với tin tức thời sự, đặc biệt mấy món chính trị chính em xứ này qua tường thuật của mấy nhà đài mà bạn đời thường xuyên theo dõi.  Không rõ có phải vì tất cả những điều đó cộng lại với nhau mà tôi đâm ra bẳn gắt, mặt mày không đến mức sưng sỉa nhưng lúc nào cũng chực "lên cơn".

ống khói lò sưởi rỉ nước, à thì tìm thợ :-/)

(2)

Sau một ngày mưa gió, trời tưng bừng nắng nhưng không quá nóng. Bác thợ cả Sean với hai cái máy to đùng tiếp tục công việc san ủi nền đất cho dự án sugar house.

Hết mưa đồng nghĩa nhà hết dột, dấu vết nước rỉ nếu không để ý tôi thậm chí không nhìn ra. Còn ông lão nhà ta thì hài lòng khi thấy có vẻ như bọn ong bắp cày đã rời bỏ cái tổ của chúng ở mép ô đất đang được phát quang.

Tôi nhìn mảng tường gạch với dấu vết lờ mờ của nước rỉ. Tôi nghe bạn đồng hành than phiền sao cơn mệt vẫn chưa qua. Rồi tôi nhìn đôi bàn tay "nát bét" của mình, do vết cào của đám gai cây cỏ, và do cả bị côn trùng châm chích. 

Lão Tiên sinh phát hoảng khi biết tôi bỏ qua động tác kiểm tra kỹ lưỡng quần áo mỗi khi kết thúc ngày làm việc vườn tược của mình. Ông nói, chỉ một con bọ cũng đủ khiến tôi tham gia đội ngũ khổng lồ các nạn nhân của Lyme disease. 

(3)

Tôi nhăn nhở, quá muộn rồi ông ơi. Mấy năm qua số lần tôi nhảy choi choi vì bị bọ và muỗi cắn ngoài vườn quả là không đếm xuể. Mà nếu coi các biểu hiện của bệnh này rồi áp vào trường hợp của bản thân, có khi tôi mắc rồi không chừng. Thôi thì, từ nay tôi sẽ chú ý hơn.

Rồi tôi nghĩ lan man về những chuyện và những vật xung quanh. Bọn ong bắp cày vẫn có thể quay trở lại. Mưa to thì nhà vẫn dột, cho tới khi chúng tôi tìm được bác thợ tốt. 

Mấy hôm nữa, các bạn chim hummingbirds sẽ bắt đầu hành trình di cư ngàn dặm. Mấy tháng nữa, chúng tôi sẽ có nhà nấu mật và ông chủ nhà sẽ không còn phải chịu cái cảnh lo ro ngoài trời tuyết canh cái bể nhựa phong đang sôi. 

Các vấn đề sức khoẻ của chúng tôi, phần vừa là chịu áp chế bởi thầy và thuốc, phần là do thái độ sống chủ động của chính chúng tôi điều tiết. Sự căng thẳng thường trực psy của tôi ít nhiều có thể được chính tôi xoa dịu, bằng những động tác đơn giản, tỷ như nếu thấy radio bắt đầu với Tổng thống... thì tôi đây sẽ biến tắp lự ra một xó miễn nhiễm mọi âm thanh.

Cuộc sống vẫn tiếp diễn. Chu trình sinh-lão-bệnh-tử dù ta biết hay không biết, thích hay không thích, vẫn trong vận động. Tôi chẳng phải tín đồ đạo này đạo nọ, nhưng tôi tin rằng, sống ở cõi đời này giống như một sự, một việc. Lê lết nó hay chủ động phối hợp với nó, đều là do lựa chọn của chính tôi.

vườn đây vườn kia: thu hoạch mùa hè

Bà con trồng vườn rau thu hoạch cả ẵm, tôi đây rón rén mỗi món một phần bé xinh xinh.

Nhưng tôi hoan hỉ lắm, vì đây là do tay mình vun xới :-)

vườn nhà rừng: phúc bồn tử 
cây con đánh từ vườn của Father Mark
sau hai năm cuối cùng đã cho trái

vườn nhà biển: rau diếp tha hồ chén
đậu đỗ mẻ hái đầu tiên chưa đến mươi quả
trái dưa "của Chúa" - quả bói đầu mùa
và một bạn củ cải "vét vườn"

gấu, chim và lão nông tay chơi

(1)

Sau 7 giờ tối, trời vẫn sáng tưng tưng. Tôi đang ngồi đọc bên bàn phía hướng ra cửa sổ hông nhà thì cảm giác một mảng tối chắn tầm mắt. Ngẩng đầu: gấu!

Nó đi từ phía nhà kho ở mép rừng, lừng lững hiên ngang tiến đến chỗ gốc cây có mấy cái ống thức ăn cho chim. 

Nó kiểm tra cái cột treo ống thức ăn to nhất, chuyên món hạt hướng dương, giờ đang nằm ngả nghiêng gần như chạm đất, còn cái ống thì biến mất tiêu.

Nó lững thững vài bước tới chỗ hai cái ghế gỗ, dừng lại khụt khịt và sờ mó kiểm tra một trong hai cái ghế. Cái ghế mà nó kiểm tra chính là chỗ ngày hôm trước tôi để tạm qua một đêm ống thức ăn vốn trước đó bị nó phá đến thảm.

Rồi nó lấy lại dáng vẻ lừng lững hiên ngang tiến lên phía nhà để xe và hướng về phía nhà hàng xóm trên đỉnh núi, rồi cứ thế mà từ từ biến mất khỏi tầm mắt của tôi.

(2)

Ở xóm núi này, tôi có đến cả vạn lần nghe kể chuyện về gấu.

Thợ rừng Bruce vào rừng chặt cây đụng một thủ trưởng gấu to đùng. Nhà hàng xóm trên đỉnh núi kiểm tra camera giám sát thì phát hiện thủ phạm phá phách thùng ủ rác là một anh ả gấu khổng lồ. Còn bà chủ nhà hàng xóm dưới núi thì phàn nàn, cứ vài bữa khay nước đường cho humbingbird lại bị gấu đu đổ. 

Bản thân ông lão nhà ta có bữa đang chạy xe lên núi thì phải dừng xe để gấu mẹ cùng hai gấu con qua đường. 

Chuyện về gấu nghe có chút ghê ghê nhưng vì tôi chỉ nghe chứ không thấy tận mắt thì thành ra là "cóc sợ", rồi từ cái "cóc sợ" đó mà hoá thành huyên thuyên hài nhảm mỗi khi nói chuyện gấu ở xóm núi.

Nhưng giờ thì tôi sợ. Ít nhất là từ chiều tối đó vắt sang hết ngày hôm sau. 

(3)

Chuyện cái ống thức ăn cho chim mất tích và sau đó được tìm thấy bắt đầu từ lần lên núi trước của chúng tôi.

Ngày quay về nhà biển, ông chủ nhà theo lệ vác cái ca bổ chảng đựng hạt hướng dương xuống trảng cỏ để đơm đầy ống đựng thức ăn cho chim. Xuống tới nơi, ống chẳng thấy đâu, còn cây đỡ bằng sắt chắc nịch thì đổ rạp.

Chúng tôi kiểm tra xung quanh, không thấy cái ống. Vì phải lên đường, tôi tặc lưỡi, thôi để lần sau lên núi mình tìm tiếp.

Lần này quay lại nhà rừng, tôi chăm chỉ làm mấy vòng tuần tra trảng cỏ, đặc biệt là đường mép rừng, kết quả là số không. Tôi thắc mắc mãi, chả nhẽ con gấu cắp nách cái ống mang về "nhà" của nó. Được hồi thì ơ nhưng mà, gấu nó dụng tứ chi để di chuyển thì sao mang được đồ. Thế là lại đoán tiếp, hay nó ngoàm [cái ống] bằng miệng. Vấn đề là cái ống đó dài hơn nửa mét, đường kính quá nửa gang tay, nói gấu gặm rồi tha lôi nó thì chẳng khác chi chuyện ngày xưa người ta thi leo cột mỡ. Thật là lạ!

Sau mấy ngày tìm kiếm vô ích, tôi bỏ cuộc. Chúng tôi thay đổi chủ đề, không phải là chuyện con gấu nó tha cái ống đi đâu mà là nên chăng chúng ta mua một cái ống mới. Ông lão đi cửa hàng ngũ kim, rồi trèo lên mạng nhện. Ống thức ăn đó cho chim ngày xưa giá chỉ chừng năm sáu chục đồng, giờ hơn trăm bạc. Ông phàn nàn đắt quá, còn tôi thì máu ki-bo tăng vọt liền mấy bậc phải cố kiềm nén không mở lời ngăn cản hành động mua mới.

Đâu đó sau bữa trưa ngày hôm trước khi tôi tận mắt nhìn thấy gấu, đang hồi tán gẫu thì bạn đời hỏi liệu tôi đã tìm kỹ chỗ đám cây bụi cùng tường đá giáp đất nhà hàng xóm. Đúng là tôi có kiểm tra nhưng thử thêm một lần chẳng mất chi. Cái ống ở đó, cái nắp thì cách đôi mét. Thành ống không thiếu các lỗ thủng với hình dáng tựa như ai đó dùng búa tạ mà táng đinh đóng bê-tông. Cái ống cùng cái nắp của nó được tôi để tạm trên ghế gỗ ngoài trời. Chỉ tới sáng hôm sau, ông chủ nhà mới mang chúng vô nhà.

(4)

Vào cái ngày tôi tận mắt thấy gấu, trước thời điểm nó xuất hiện ở sườn dốc bên hông nhà, tôi có một ý tưởng vô cùng hay ho về việc sử dụng cái ống đựng thức ăn cho chim giờ bị thủng lỗ chỗ. Rất đơn giản, dùng băng dính công nghiệp bao vài vòng, thế là khoẻ. Bọn chim rỉa hạt là ở mấy cái khe đáy ống, thân ống xấu đẹp sao chẳng có ảnh hưởng chi đến cái sự ăn của chúng, trừ phi chúng cũng như con người có khiếu thẩm mĩ riêng. Cá nhân tôi không nghĩ chỉ vì mấy vòng băng dính nhăn nheo mà chúng bỏ phí thức ăn. 

Khi ông chủ nhà hỏi, thế gấu quay lại thì tính sao, tôi thấy mình lại thêm mấy phần thông minh, đơn giản là mỗi tối tui đây lại vác cái ống vô nhà.

Nhưng thấy gấu rồi, không phải là trong ánh sáng ngày rực rỡ nhưng vẫn là khi trời còn sáng trưng thì tôi đầu hàng. Dẹp! Dẹp hết!

(5)

Cái ống thủng giờ nằm im ở một góc cửa. Không chỉ có nó mà còn cả một tiểu đội ống đựng thức ăn chim cỡ to, trên trung bình và trung bình. Còn ở gốc cây dưới bãi cỏ vốn xưa nay đông vui một dãy ống hạt đung đưa theo chiều gió giờ chỉ còn đúng một bạn ống bé xinh xinh chuyên món hạt nhỏ li ti giống hạt kê. 

Ống nào, hạt nào thì chim nấy. Giờ đây chúng tôi thu nhỏ niềm vui ngắm bọn chim đại hội võ lâm có nhỏ có to với đủ màu đủ sắc thành một cuộc họp chi bộ của rặt một nhà chích bông lông vàng bé bằng nắm tay em bé chưa đầy một năm tuổi. 

Lão nông tay chơi nhà ta than thở khi thú vui của ông bị hạn chế. Còn tôi thì mải nghĩ, làm gì với mấy bao hạt to đùng đây.

ngoảnh đầu ngó tháng tư

quà tặng tháng Tư
sau một Fan Ho thị dân, giờ tôi khám phá
Portolano ngoài-hệ-thống

Điểm nhấn trong bảng tổng kết tháng Tư của tôi là tôi ốm. Người ngợm lờ đờ thì hoá thành đầu óc lơ mơ, rất chi là ngộ.

Phần lớn thời gian tháng Tư chúng tôi sống ở nhà rừng. Tôi chỉ xuống núi đôi ba lần, khác với bạn đời ngày nào cũng phải chạy xe lên lên xuống xuống ít nhất là đôi ba bận.

Cai nghiện cafe trở thành một trò cười. Mỗi sáng tôi đều đặn hai cữ nước nâu, uống xong rồi thì gật gù, từ mai mình sẽ khác. Trà, từ xanh qua đen, từ Tàu tới ta qua Tây, giờ chẳng cần nhã pha trong ấm hay bình lọc mà là, trong hầu hết các trường hợp, tương thẳng vô cái bình vốn dùng đựng cafe mang đi. 

Tôi cặm cụi khâu khâu vá vá. Phần là chữa trị mấy món áo quần cũ có tuổi đời xê dịch từ hơn mười đến gần hai mươi năm. Phần nữa là khâu mới món này vật nọ. Hoan hoan hỉ hỉ xách cái túi bé xinh xinh hay lùng thà lùng thùng một thân quần vải ghép Châu Phi là một chuyện, quan trọng hơn là một cảm giác vui vẻ, khe khẽ, nhẹ nhàng, trong suốt quá trình thủ công đó.

Vườn từ nhà biển lên nhà rừng được chuẩn bị cho vụ trồng rau và hoa mới. Tôi gần như chưa chạm tới vườn Nhật Bản, nhưng cuốc dọn, làm cỏ và xới đất cho hai khuông vườn rau, chuẩn bị cho vườn phúc bồn tử mới được quy hoạch, phát quang một miếng đất to mà chưa biết sẽ làm gì trên đó thì tính ra đã là hòm hòm. 

Tháng Tư rồi, tôi bỏ ra gần một tuần đọc và nghe về Đức Thánh Cha. Có một vài thời điểm, tôi nghĩ vẩn vơ rồi liên hệ công thức "Chùa là cái Thiện của làng". Rồi lại nhớ đến đối sánh Chúa với ông tổng của James Talarico cùng hình ảnh mang tính tưởng tượng rằng thì là mà Chúa thời nay bị gán nhãn "a single, childless hippie". 

Tháng Tư năm nay, nhìn thấy mình già đi, tôi không ngâm nga Olga Bergon nữa. Mà là khe khẽ đọc René Char. Tôi nghĩ, tự thân điều này đã là một biểu tỏ cho quá trình tôi-đang-già-đi. Nhớ những chuyện xưa cũ tưởng đã rơi vào quên lãng. Cùng một câu chuyện nhưng giờ mình nhìn khác đi. Thêm nữa, có thể do môi trường sống của tôi thay đổi, cảnh quan nhà rừng làm tôi nhớ đến Char, đại loại thế.

Mà lạ lắm, nhân đọc Char nghĩ quàng sang John O'Donohue. Trong một môi trường ngột ngạt bởi các tin tức thực giả lẫn lộn và phần lớn tin tức nếu không phải là mang tính tức thời chớp giật giật gân thì là hung hăng chính tà tư tưởng hệ, đọc các tác giả xưa cũ bỗng hoá thành tạo cho bản thân một kết giới an lành, tự tại.

tự tay phát quang, có thể đây sẽ là một góc vườn rau gia vị

biển đồng đặt ở phố Hàng Đồng

các khay ươm đi từ biển lên rừng

mở lối đi mới cho máy xén cỏ và ATV

khi trẻ, người ta yêu nói chuyện tương lai

(1)

Chuyện tôi nghe được ở tiệm bánh tây trên phố Xuân Diệu hồi đầu năm. Chính xác thì là chuyện tôi bất đắc dĩ nghe lỏm, do các bàn được xếp quá gần nhau.

Ba bạn trẻ Á Châu, hai [hẳn là] Việt kiều Mỹ, một [áng chừng là] con gái rượu nhà đại gia học trường quốc tế từ tuổi mẫu giáo trở đi.

Họ nói về nghệ thuật, về cuộc sống, theo lối của con nhà giàu chân không chạm đất. 

già rồi, người ta thích kể lể chuyện xưa

Cô vỏ Việt ruột Mỹ líu lo, cái sự không-tiện nghi mới làm nên cuộc sống. Anh bạn [trai] của cô, hẳn là thế căn theo những cử chỉ thân mật giữa hai người, thì say sưa chủ đề, có hai Việt Nam, Việt Nam Sài Gòn và Việt Nam Hà Nội. Cô Việt "Tây hoá hóa Tây" thì lèo lèo tiếng Tây lên trầm xuống bổng luyến âm chuẩn hơn cả Tây hết thảo luận tương lai của trái đất, của nhân loại thì chia sẻ dự án khởi nghiệp tương lai.

Cả ba nói rất nhiều về những dự định và kế hoạch cả gần lẫn xa. Tất cả nếu không phải lấp lánh các tầng sắc màu triết lý thì là hồng rực lạc quan. 

Đó là chuyện trước ngày xứ cờ-hoa có ngài tân-tổng.

(2)

Những ngày này, tôi trải qua phần lớn thời gian ở trên núi.

Bận bịu nhiều với việc nhà, việc rừng không bao giờ có hồi kết thúc. Thể lý là vậy, còn về tâm tính, tâm tình thì là lăng xăng với câu hỏi dường như không có đáp án cuối cùng: ngày mai thích ứng sao đây.

Tôi chợt nhớ câu chuyện ba bạn trẻ. 

Thật tuyệt khi người ta trẻ. Với tràn đầy tự tin và chắc nịch khi nói về tương lai!

mật phong ký 2025: mẻ nấu đầu tiên

Hoàn thành mẻ nấu đầu tiên, ông chủ nhà phàn nàn, mật coi không được trong. Tôi thì thấy ổn, trong đục sáng đậm ra sao không cần biết, biết là nó nguyên chất coi như đủ :-)

Với kinh nghiệm đầy mình có được từ mấy vụ nấu mật các năm trước, tôi lăm lăm tay giẻ lau nóng ấm để mau lẹ chùi sạch những vết nước mật vương vãi quanh bếp nấu. Rồi nữa là cẩn thận dùng kim chỉ đính miệng phễu lọc bằng giấy vô gờ túi lọc vải bao quanh, đặng sao khi trút nước mật nóng thì cái phễu giấy không uốn éo rồi ngã tòm trong túi lọc vải. Nhưng cẩn thận là mấy thì bỏ sót vẫn không phải là ít. Tỷ như tôi lơ là không để ý chỗ đặt thùng đỡ phễu lọc, đến hôm sau dọn dẹp mới phát hiện ra mấy chỗ sàn nhà bếp lem nhem vụn đường. 

Ông lão nhà ta rất ngộ, trong suốt quá trình nấu bước cuối trong bếp, cứ chốc chốc ông lại gọi tôi ra để giải thích cùng chỉ dẫn làm này là làm gì và tại sao lại làm vậy. Mới đầu tôi còn hợp tác, gật gù ra vẻ ta đây đã hiểu. Sau rồi tôi chán, thôi thì để đợi mẻ nấu sau tiếp tục học tập. 

Buổi tối nói chuyện với Mẹ, tôi kể về kết quà thu được từ mẻ nấu mật đầu tiên. Ông lão nhà ta ngồi kế bên hóng hớt chán rồi thì cũng góp vui bà tám. Ông hớn ha hớn hở, giờ áp thuế với Canada, mật phong [nhập từ Canada] lên giá nên ông cũng có thể tăng giá bán mật.

Ơ kìa, ông vui tính. Đã bao giờ ông bán mật đâu mà nói chuyện lời lãi! Còn về cái vụ thuế ý mà, ông thiệt là cái chắc a. Vì hầu như mọi trang thiết bị liên quan đến mật phong của ông đều là made in Canada, giờ ông cần bổ sung này nọ tha hồ mà tốn kém a :-)))

mẻ mật phong đầu tiên của năm 2025

mật nấu xong đi cho, biếu, tặng
không tính công nhưng "đau" tiền chai lọ a :-)))

nồi Mỹ, nhiệt kế Trung Quốc,
còn lại đa số trang thiết bị, dụng cụ khác là made in Canada