canh chua cá khoai nấu mau hay còn gọi là tối giản

Cái sự nghèo-đi có thể là nguồn cơn của muôn vàn khó chịu, thậm chí là cảm giác yếu thế, bị sỉ nhục... nhưng cũng có thể là cơ hội tuyệt vời để chúng ta gần như là chẳng làm gì. Lý lẽ rất đơn giản, ví rỗng thì không ngọ nguậy, chẳng tiêu pha, mà thế thì rõ là chẳng làm gì :-)

Bữa tối vốn ban đầu được long trọng chốt định với chủ đề rau và rau. Chẳng dè trên đường ra hàng photocopie để scan giấy tờ, tôi hếch mắt nhìn thấy bọn cá biển ở góc trạm y tế vô cùng hấp dẫn. Gạ gẫm TL, kết quả là chuyển sang kế hoạch mới cho bữa tối: canh chua cá khoai.

Cá khoai bốn con nhinh nhỉnh hơn con bống biến chút, tính khéo vừa đủ khiêm tốn bát canh cho hai người. Nhà còn hành tươi, thì là xin từ hàng rau trước cửa mớ đẫy, tất cả là từ hôm qua. Lại dư một quả cà chua. Lại có sẵn dọc khô xin từ nhà Bắc Ninh. Bát canh chua xem ra hình hài hứa hẹn ổn.

Bà bán cá quê Nam Định tay làm cá, miệng liên hồi mời khách xơi khoai tây và cà chua. Tôi cười hềnh hệch, cá với cà và khoai, thật chẳng liên quan. Chẳng ai bảo ai, đồng loạt hai chị em lên cơn ki-bo, bất chấp chỉ còn một trái cà chua trong bếp, không nhòm ngó cái rổ đỏ rực bên cạnh các chậu cá.

Cơm tối làm mau. Cá chén vã, canh húp vã. Chán rồi mới sang tiết mục chan cơm canh chua. Tôi hỏi TL công thức, tính ra đáng gọi là canh tối giản hay nấu mau.

Phi thơm hành hương và sau là cà chua, cho lượng nước vừa xinh bát canh như ý cùng mấy lát dọc khô cùng chút bột canh, không rõ TL có cho thêm vài giọt mắm cốt hay không, chờ sôi thì cho cá vào đun thêm mươi phút. Đoạn cuối thích tăng vị chua thì thêm chút xíu dấm vàng Heinz. Hành tươi phần thân trắng chẻ nhỏ, phần lá xanh cùng thì là xắt nhỏ, bổ túc vào nồi canh trước khi múc ra bát. Thế là xong.

TL bảo nó lười, chứ nếu thêm chút xíu tỏi phi thơm thì bát canh còn vui và ngon hơn nữa!

sườn chua ngọt - note nhớ về ướp và om

Đĩa sườn chua ngọt ở ngoài tiệm cơm hay nhà nhiều người có sắc đỏ tươi tắn, hẳn là nhờ vào tương cà. Sườn chua ngọt qua tay trù nghệ của TL có sắc ngả nâu, nhưng đảm bảo vẫn là tươi mắt nhờ lớp nước sauce phủ nhẹ láng mịn.

Có hai đứa tham ăn, ăn tục, xơi quá đà nên sau bữa trưa, sang chiều thì cái dạ có chút phần ấm ách dỗi hờn. Lỗi là tại người ăn chứ không phải là đồ ăn. Nếu có chăng liên quan đến món làm ra cần lưu ý thì là câu chuyện gia giảm phần dấm [gạo] mà thôi.

toe toét thế này gọi là ... tự nhiên :-)

Sườn chần nước sôi và rửa thật sạch, sau đem ướp chừng một giờ đồng hồ hoặc hơn chút với hỗn hợp tỏi và hành hương bằm, xì dầu, mắm, bột canh. Ướp vậy đảm bảo cho độ ngấm của gia vị.

Còn để món có độ mềm thì lại chú ý đến công đoạn trước rán là om [braise]. Tôi quên chưa hỏi TL cần lượng nước là bao nhiêu, thời gian là bao nhiêu, đại loại nhớ là để dư chút nước om sang bên trước khi lấy các miếng sườn cho vào chảo rán. Cầu kỳ trước khi rán lại phi thêm chút hành tỏi bằm để tăng hương.

Nước dư từ công đoạn om hòa với bột, lần này dùng arrowroot, đường cùng ớt bằm, và đương nhiên là thức tạo chua: lần này là dấm gạo hàng Việt Nam yêu nước. Chờ đến khi các mặt sườn vàng theo ý thì cho vảo chảo chờ sôi sệt.

TL học theo mấy gợi ý trên mạng nhện, rắc chút hành phi, chút hành tươi chẻ, mấy cọng mùi. Thế là xong món sườn xào chua ngọt .

Tôi có ý tìm chai dấm gạo Nhật loại quen dùng khi ở nhà bên kia vì đã nhiều lần làm món xào có nêm chút thì rất ổn mà không thấy. Dấm đó chua mềm, khác với dấm gạo nhà mình chua gắt. Sau khi xơi sạch đĩa thức ăn trước mặt, bắt đầu có tính tính toán toán, nào ta đi nghiên cứu loại dấm phù hợp cho món sườn chua ngọt :-)

* Xem thêm Note cập nhật công thức làm món sườn chua ngọt - cách làm, nguyên liệu (2/2021)

nước rau bí luộc dấm cà chua và lá lốt

Rau bí luộc dấm cà chua tôi không lạ lẫm cho lắm. Nhưng thêm lá lốt nghe quả kì kì. Tháng trước ông cụ già ra Hà Nội xử lý mấy việc, trong làn đồ ăn tiếp tế cho con có gói rau bí đã nhặt sẵn chỉ chờ rửa sạch rồi luộc xào tùy ý. Con gái lười bảo luộc, thế là nghe một câu gợi ý, thử thêm lá lốt vào xem, thú vị lắm. Bữa đó tôi làm theo chỉ dẫn, lá lốt thái sợi cho vào nước rau luộc (sau khi đã vớt rau). Theo lời cụ già, ở quê mọi người ăn như vậy.

Vị là lạ, hay hay vừa đủ để có một ấn tượng nhưng không nhiều đến mức nhớ rồi thiết tha lần sau mần lại công thức. Đó là chưa kể rau bí bếp Hà Nội có nấu thì đều là từ vườn nhà Bắc Ninh, còn bảo mua ở chợ hay siêu thị thì không bao giờ, và điều này có nghĩa là món rau này không ở trong danh sách rau củ quả chúng tôi ăn thường xuyên.

TL về chơi với hai cụ già mấy hôm, lúc quay lại Hà Nội có mớ rau bí trong túi đồ thực phẩm. Bữa tối được quyết định ăn rau dưa thanh đạm, món nước [canh] chính là rau bí luộc. Rau vớt ra chấm với xì dầu Việt Nam yêu nước và tỏi tươi đập dập. Còn phần nước là dấm với cà chua và lá lốt thái chỉ. Chắc là nhờ có vị chua, thanh, dịu của cà chua nên lần này kết hợp nước rau bí luộc có điểm lá lốt lại thành đặc biệt.

Nước rau có chêm chút bột gia vị tạo mặn, cơm gẩy gót xong hai lưng bát, có đứa quăng ra sau lưng mấy cái tiêu chuẩn thanh thanh nhã nhã, làm đầy một bát nước luộc, sung sướng "húp" nước canh. Vui và ngon!

Lần sau tôi sẽ tiếp tục phát huy công thức này. Tất nhiên là ở đây phải mở ngoặc luôn, vì vườn nhà sẵn bọn lá lốt bò quềnh quàng. Còn nếu bảo tôi phải ra chợ mua lá lốt thả nước luộc rau bí thì chắc chắn là tôi sẽ quay về đúng chuẩn rau luộc, luộc độc cọng và lá bí, thế thôi :-)

tạm biệt 2019

Moleskine năm nay là TA nhờ bạn mua. Nghe nói trúng đợt giảm giá, lại thêm vụ không mất phí vận chuyển. Sổ về cầm tay thấy nhẹ, tôi có chút mơ hồ.

Bóc lớp bọc, hóa ra bìa mềm. Lại nữa, giấy có phần khiêm tốn về độ dày so với sổ dùng bao năm qua. Thế là có màn tự dziễu, Moleskine thì vẫn là Moleskine chứng tỏ tôi chưa bỏ được cái thói chấp vào đồ vật; còn chuyện dày mỏng hẳn là điềm báo số mình mỗi ngày một "nghèo" đi. Dù thế nào, tôi vẫn vui :-)

Ngày cuối cùng của năm 2019 được trịnh trọng lên kế hoạch từ tối qua cho hoàn thiện bản thảo. Thực tế thì khác xa. Sau một đêm gần như là [thức] trắng vô duyên vô cớ, tôi chỉ chấm dứt giấc ngủ bù của mình khi nhận điện thoại của Thảo Sử. Nói chuyện xong, tôi bật đèn phòng, lọ mọ châm hương. Khi tắt đèn đêm ngoài sảnh, nghe chút chít tiếng giống của bọn chuột nhắt thì hoảng. Làm bản thảo hóa thành dọn nhà.

Nếu có ai dở hơi thuê tôi dọn nhà thì đảm bảo chẳng mấy đoạn thời gian sẽ rỗng túi, còn tôi sẽ mau thành tiểu phú bà. Người ta cần nửa giờ tôi chơi nửa ngày, rề rề kéo cái này bê cái kia, quét quét chùi chùi, đập búa chỉnh đinh treo móc rèm, chán rồi thì xoay sang kê lại kệ giày.

Trong năm tôi mua cuốn sách của Margareta Magnusson, tựa tiếng Việt là Sống thanh thản như người Thụy Điển. Nghiêm túc phi thường mà nói, nếu không vì lần dở ngó chơi nội dung bên trong và ấn tượng với tựa nhỏ chữ Anh có hai từ death cleaning thì với một cái tên sách vần vần điệu điệu thế đừng hòng tôi rút tiền ra khỏi ví. Sách có từ lâu nhưng mãi tối hôm kia ngồi nhà một mình ho sù sụ chán chẳng có gì chơi tôi mới lôi ra đọc.

Đọc qua chừng mươi chương, tôi hài lòng về chuyện cầm sách trên tay đúng thời điểm. Tôi vẫn tin mỗi người trong hoàn cảnh cụ thể của mình sẽ có một bí kíp dọn dẹp riêng. Nhưng đọc đông đọc tây, ngó phải ngó trái chút, chắc chắn sẽ tìm được nhiều chỉ dẫn và cảm hứng hữu ích. Sách của bà cụ già Bắc Âu này cũng vậy.

Năm 2019 đánh dấu một bước thụt ngoạn mục của thứ có tên sức khỏe. Tôi cảm nhận rõ rệt những thay đổi trong cơ thể. Và cả những tiết nhịp cử động, xử lý công việc nữa. Tôi không quan tâm lắm đến mấy chuyện sức ép của công nghệ, của thời gian dù vẫn giữ thói xấu thi thoảng cà ràm về chủ đề này. Chủ yếu điều làm tôi lo lắng là chưa thích nghi được cái quá trình già-đi và theo đó là chậm-đi rất tự nhiên này của bản thân. Hy vọng năm 2020 tôi sẽ sage hơn, từ trong suy nghĩ, nhận thức tới hành động tổ chức công việc và cuộc sống của mình.

Thế đấy, năm 2019 đầy những chuyện kỳ quặc cuối cùng cũng khép sổ. Và sổ bìa đỏ Moleskine 2020 đợi những dòng ghi nguệch ngoạc của ngày.

bắc ninh 28.12.2019

Sáng sớm cụ già gọi điện uyển chuyển thông báo chút xê dịch trong kế hoạch của ngày. Đại loại là Bố Mẹ đón tiếp các con đến quá bữa trưa, sau đó thì có việc riêng của Bố Mẹ.

Con hỏi chuyện gì, hóa ra là nghĩa vụ gia đình bên Nội. Ông bố dượng của ông chú rể quá cố vừa qua đời. Cụ già lụ khụ vốn đã chuyển giao từ lâu địa vị và nghĩa vụ gia trưởng xem ra sau một hồi alô tới lui báo tin thì cuối cùng vẫn là đảm đương trách nhiệm đại diện nhà thông gia đến thành phố Bắc Giang phúng viếng. Con nghe xong quyết rất mau. Sau bữa trưa, nhờ bạn lái xe đưa hai cụ đi thực hiện nghĩa vụ, rồi quay lại đón đưa người về Hà Nội.

Chuyện của đại gia đình phố Cửa Bắc thích thông thoáng đơn giản thì thông thoáng đơn giản, thích coi là phức tạp thì cũng rất mau có thể nhận ra thoang thoảng những sân si đố kị. Tôi nghe bà cụ già kể chuyện về bà cô áp út vốn chẳng gần gũi gì bà cô là con dâu của nhà Bắc Giang kia đã không đi được nhưng vẫn sống chết tò mò ai đi thì phì cười. Cụ ông ngồi cạnh bảo, em để ý chuyện đấy làm gì. Tôi lại cười rộ một phen. Cười xong thì kết luận, việc chính là đi đám thì mình làm thôi. Hết chuyện!

ngồi bậc thềm uống trà nóng

Như mọi khi, các con được một bữa no. Ăn xong có đứa đứng phưỡn ngoài sân, xoa xoa cái rổ bụng và ngắm các chậu hoa đua sắc. Thi thoảng từ cổng vọng vào tiếng bọn trẻ con lao xao tranh luận gì gì đó, có lúc là chêm vài từ to. Tôi cười bảo TL, tiếng quê nguyên bản nghe nó bẹt bẹt, bọn trẻ con có dùng từ tục nghe căng lỗ nhĩ mới phát hiện ra thiếu cái sự thanh [nhã].

Ở Hà Nội cả tuần dài đầu óc tôi lộn xộn, chẳng việc gì làm ra hồn, người thì ù lì đầy mỏi mệt. Được ngày thả lỏng ở nhà Bắc Ninh, coi như được nạp chút năng lượng tươi mới.

Những năm trước tự tin thấy mình còn trẻ, còn khỏe, lăng xăng làm đủ trò, từ thăm viếng chợ phiên, xưởng gỗ tới mò mẫm ra sông bắt đò qua cái làng tỉnh bên. Giờ về chơi với Bố Mẹ, gần như chẳng bước ra khỏi cái cổng nhà, ngồi bậc thềm hít hà cốc trà nóng thấy đời vui và ổn.

Lần này, tôi tìm được miếng gỗ vốn là cái rui lấy từ nhà cũ trước khi sửa, hỏi xin ông cụ già miếng giấy nhám, hì hục nửa buổi đánh mịn mấy mặt gỗ với ý tưởng dùng nó làm cái chặn cửa. Xong việc, ngắm thành quả thì thấy mình đúng là già rồi, chậm chạm sống trong cái ổ của mình!

lứa bầu chờ lớn

xà lách làm bạn với bắp cải và đỗ leo

cà chua cuối cùng cũng cho quả

mang về hà nội

chả cá thu nhà làm (2)

xong công đoạn hấp - chờ rán là ta có món chả cá nhà làm

Cá thu tươi, xuất xứ Nam Định. Món do TL làm sau nhiều lần cao hứng lên kế hoạch nửa vời.

Món nguyên vị cá, không có hỗ trợ của mỡ phần nên xem ra thiếu chút độ mướt và béo. Bù lại, vì là cá tươi nên độ phết và dính đảm bảo như ý. Miếng chả hấp xong thái lát chéo hay ngang tùy ý, áp chảo chỉnh lửa tùy ý, được miếng chả cá thơm tuyệt đối vừa ý.

Gia vị cho món chả cá có tiêu, hành hương và chút xíu tỏi bằm, mắm muối lấy mặn, và đương nhiên không thể thiếu hành hoa và đặc biệt nhất là thìa là.

Cá thu tôi không mấy thích. Kiểu như có món trước mặt thì khều đũa một hai cái gọi là, từ cá rán đến rim đến sốt cà, và thường là ăn cơm ngoài hay cơm khách. Vì thế vác túi đi chợ gần như chẳng có chuyện tự mình mua cái bạn này. Còn chả cá như thế này, tôi thực thích, ai bảo mua cá về làm món thì sẵn sàng đi chợ liền.

TL làm xong món tối trước thì sáng hôm sau về nhà Bắc Ninh chơi với hai cụ già. Nó làu bàu, hóa ra làm không công cho tôi đánh chén.

Có đứa dở hơi cười ngoác miệng. Lần sau cứ thế mà phát huy, hỉ :-)

ngã rẽ và lằn ranh

Tôi bối rối, cáu kỉnh, và mệt mỏi nữa.

Những từ ngữ nỗi sợ, trách nhiệm, thể diện không hẳn trở nên nặng. Sức ép đến từ thứ tôi không thể sờ mó, đong đếm được: trống rỗng.

Tôi thấy mình giống như kẻ đứng giữa ngã ba đường. Rẽ bên này là hùa theo những vụn vặt vớ vẩn ông nhòm tôi, tôi dzòm ông vì vài đồng bạc lẻ và một cái danh hão nào đó. Rẽ bên kia là tự ròng mình từ từ vào cái thòng lòng của phi lý, bất kiểm soát. Tôi chẳng thích bên nào trong số đó cả. Điên điên chút hay đấy, nhưng quá đà chỉ nửa li lai thì thành làm phiền bản thân và nhất là gây phiền não cho những người tôi yêu quý. Còn sống kiểu nhấp nha nhấp nhô một bầu suy nghĩ xấu xa không phải hại người trực diện thì là đố kị âm ỉ rồi thêm thói ếch ngồi đáy giếng nghĩ ông đây bà đây là nhất, tôi yếu không chơi được kì cuộc đấy.

Đi thẳng thì phải đối mặt với câu hỏi thường trực, rốt cuộc giá trị của bản thân là gì, và cái mẩu tự trọng tự tôn bé tý xíu có nên tiếp tục giữ gìn không và nếu có thì là như thế nào.

Đó là một hành trình kỳ quặc đòi hỏi sự khéo léo, giống tay đu dây, giống ông phó bếp chỉnh lửa chảo xào và gia giảm gia vị cho món đang bốc hơi.

Tôi nhìn con đường phía trước, rục rịch tả hữu rẽ bên này bên nọ rồi cuối cùng lại tự nhủ, nào đi tiếp.

Học chung-sống, nghiêm túc hơn với các nghĩa vụ gia đình, tiếp tục điều chỉnh bản thân, chăm dưỡng cái cơ thể mỗi ngày một rệu rã, chỉnh chu hơn trong công việc, nối lại vài quan hệ. Đại loại là thế!