thịt dê "trẻ" làm món "kho" bếp hoa

kho, hầm, om - gọi chi cũng được
thịt dê tươi xuất xứ Hà Nội gặp gia vị bếp dân gian Quế Lâm

(1)

Tháng trước, khách đến chơi nhà mang theo một bịch gia vị bự đủ nấu hai bữa với một đề bài khó: chị mua thịt dê đi rồi em nấu. 

Bò, gà, lợn nhảy phắt ra chợ tiểu khu là kiếm được. Cừu nhập khẩu cấp đông chạy qua cửa hàng quen là kiếm được. Còn thịt dê? Ái chà!

TL tìm được chỗ mua thịt. Không phải dê Ninh Bình hay Thanh Hoá chi chi mà là xuất xứ thủ đô. Thịt đảm bảo tươi mới mỗi ngày. Đảm bảo là dê chứ không phải bò bê từ trại bò sữa quốc dân bị các ông bà chủ tiệm hoá phép thành con kêu be-be!

(2)

Chủ nhà chờ khách đến thì chỉ gói thịt tươi rồi tếch đi chơi. Còn ông khách loanh quanh trong bếp. Tôi ở trên tầng, thi thoảng chạy xuống tìm món gì đó thì ngó cậu em nấu nướng. Đại khái là thấy Chef đứng canh một cái chảo xào. Tôi hỏi thì được giải thích, phải xào rồi mới kho.

Tôi không rõ kho ra sao, chỉ biết là nếu là tôi thì hẳn sẽ gọi là om/hầm cấp tốc :-) Vẫn là chảo xào nhưng được chêm thêm nước và mấy món tương [ớt] rồi đun tiếp, lửa to nhỏ thế nào tôi chịu. 

TL cùng cô em hàng xóm cũ đi chợ về, khịt khịt mũi kêu mùi này nghe quen. Chúng nó chí choé cãi nhau liệu có phải vị curry. Giữa cái chảo có thể thấy lá nguyệt quế - bay leaves và ớt khô bếp Tứ Xuyên. Khó nói!

(3)

Ông lão nhà ta vốn cảnh giác cao độ với bếp Hoa, mà ông cho là quá mỡ màng và quá đậm đà đường gia vị không cay thì là tê nếu không phải là cả hai. Từ sớm, chúng tôi đã thông báo nội dung bữa tối với gợi ý, nếu ông cảm thấy "khó ăn" thì xin mời ông cứ ở trong phố tự lo bữa tối. Có vẻ như sự hiếu kỳ thắng thế, ông lão chơi chán trong phố thì vẫn quyết định về nhà tụ tập cùng chúng tôi.

Và bất ngờ nhá. Ông đánh chén rất chi là tích cực. Cùng lời khen, đây là món thịt dê ngon nhất mà ông đã từng ăn ở Việt Nam. Từ hơn hai mươi năm nay :-)

(4)

Thịt mềm mà không rục. Nước kho sánh, quánh cùng vị hương vị nhắc đồng thời liền các món từ sốt vang qua thắng cố [mà chúng tôi thưởng thức ở chợ Bắc Hà cuối năm trước] tới curry bếp Ấn/Nhật. 

Gia vị không tính mấy món nước tương và bột thì rõ ràng trong mắt chúng tôi có lá nguyện quế, quế, thảo quả, hồi, sa khương và nhục đậu khấu cùng ớt khô. 

Món ăn với cơm hay bánh mỳ đều ngon. Bạn nhỏ đầu bếp nói, ở Trung Quốc, mọi người cứ thế ăn [vã] mà không cần cơm hay bánh kèm. 

(5)

Tôi thích thú với dồ ăn thức uống là một chuyện. Lại càng thích hơn nữa khi được nghe những câu chuyện về chúng. 

Ở đâu đó thuộc Quế Lâm có một cái chợ, trong chợ có hàng bán thịt dê nấu chín rất được cư dân xung quanh yêu thích. Ông bà chủ theo yêu cầu của khách thì làm và bán thêm gia vị nấu thịt dê. Bạn của Hồng Tâm sống ở khu đó, giới thiệu cho Hồng Tâm "đặc sản" khu mình. Hồng Tâm theo đó mà biết đường mua gia vị nấu món trong gia đình. 

Lại nữa, bạn nhỏ khách tới chơi nhà rất ngạc nhiên là tại sao TL có thể mua được thịt nguyên thịt. Tôi ngạc nhiên hỏi tại sao câu hỏi đó. Hoá ra ở quê của đồng chí em, mua thịt dê luôn phải kèm xương cùng nội tạng. Cậu em còn thêm câu nhận xét, thịt dê này rất ngon, rất "trẻ" làm cả nhà cười bò. 

Tôi cũng biết thêm là gia vị bỏ tương ớt đi thì có thể nấu canh dê nước trong với củ cải. Rồi món dê "kho" sẽ càng ngon nếu có thêm cà rốt và khoai tây. 

Có một điều đáng tiếc là nhà căn hộ dùng bếp điện, nhiệt không đủ lớn và linh hoạt như bếp ga hay bếp than nên món làm ra chưa hẳn đã chạm kỳ vọng của ông đầu bếp. Nhưng dù thế nào thì sau chừng hai giờ nấu món, đối với chúng tôi những kẻ lần đầu khám phá thì thịt dê kho này vẫn thực là ngon đi :-)

Giờ biết chỗ mua thịt dê tươi, có một lũ dở hơi thì thào, nào dê nướng, nào dê kho... cho một thì bếp núc tương lai :-)

xào thịt cho ngấm gia vị

tiếp đến là "kho", có góp mặt của bia Tiger :-)

cận tết: một nửa ngày chủ nhật

Chủ Nhật rồi có đại hội võ lâm - tiệc tất niên - các toà chung cư và khu biệt thự, tôi đã tính toán đăng ký dự nhưng nghe Chị MA kể năm trước bà con uống rượu người hét hò kẻ lải nhải thì hoảng nên bỏ luôn ý định. Tôi đã tính, đến ngày thì dù thiếu phần đánh chén mình vẫn có thể lượn lờ đi "hội chợ tiểu khu", nhưng rồi loanh quanh bận việc nối việc tôi cũng không làm được điều đó. An ủi là TL nhân đi bộ ra chợ mua rau thì khi về kể lại rằng thì là mà chỉ có lèo tèo mấy quầy hàng, mình không đi xem cũng không tiếc. 

Chúng tôi có hẹn ăn phở gà và uống cà-phê sáng với người quen biết của lão Tiên sinh. Quán ở trong một biệt thự nhà giàu to đùng, khách nườm nượp vào ra, tôi nghĩ không phải phở ngon mà vì tiện lợi từ gửi xe đến chỗ ngồi. Tha hồ tiêu thời gian ở đó, tha hồ chụp ảnh check-in và selfie các kiểu. Rồi nữa là tha hồ oách-xì-ngầu biểu tỏ ta đây có tiền, có quyền. Chúng tôi đều già, tai mắt kém, thế nên thay vì ngồi nhìn ra phố đông nhộn nhịp thì chui tọt vào trong nhà, đủ điều kiện để không phải "ông nói gà, bà nói vịt". Điều làm tôi hoan hỉ nhất, không tính việc gặp và nói chuyện với người quen, là cuối cùng thì ông lão nhà ta cũng được uống chè sen tương đối "được. 

Chuyện là năm nay chúng tôi không đặt mua trà ướp trong búp sen như mọi khi vì một lý do rất chi là vớ vẩn: ngăn đông của tủ lạnh vốn bé xíu luôn ở tình trạng bị lấp đầy, không còn chỗ trữ trà. Bạn đánh chén nhớ và thèm trà sen, xông pha đi Runam ở phố Nhà thờ, nơi năm trước ông rất hài lòng về ấm trà đã gọi. Ai ngờ, ông thất vọng. Thất vọng nhưng ông vẫn cố thử qua chỗ đó thêm một lần, gọi trà thêm một lần, rồi thất vọng tiếp. 

Người quen của bạn đời bị bệnh quấn thân từ nhiều năm. Lần này chúng tôi hỏi thăm thì biết, cứ cách ba tuần tiền chi cho thuốc là tầm 60 triệu, bệnh viện tích cực gọi điện ời ời mời giục bệnh nhân. Bệnh nhân nói nhà nghèo thì không đúng, nhưng đúng là ở mấp mé của sự cạn kiệt sau khi bán bớt nhà và chuyển từ nhà to sang nhà bé để còn có chỗ cho thuê kiếm thu nhập. Sau nhiều năm chạy chữa, giờ bác người quen này quyết định chỉ dùng thuốc của ông lang và duy trì một tinh thần sống cheerfully mỗi ngày.

"hoài cổ" thời 4.0: quầy hàng với rất nhiều bim-bim

Sau bữa sáng, thay vì chào tạm biệt, chúng tôi cùng nhau ghé qua hội chợ xuân cấp quận ở phố đi bộ ven cái hồ to. Ông lão nhà ta nghe nói có bà nghệ nhân làng lụa thì mắt sáng rực. Ông thấy hàng xóm mua chăn lụa của bà nghệ nhân thì ham, cũng muốn mua cho mình. Tôi chẳng có vấn đề gì với cái chăn, nhưng tháng trước thực không hài lòng về cách thức giao dịch mua bán của bà nghệ nhân nên cảnh báo trước bạn đời, ông mua chi chi thì chú ý giao kèo rõ ràng. Ông lão xông pha hội chợ tìm bà nghệ nhân, trúng ngày bà đóng sạp. Thế là cái chăn lụa vẫn chỉ dừng ở ý tưởng. 

Hội chợ lèo tèo kẻ bán nhiều hơn người mua. Tôi nhặt được hai món tre nứa ở chỗ một cô đến từ Chương Mỹ (Hà Tây). Tôi đưa đẩy đòi bớt tiền, cô cũng khéo léo xuôi thuận bớt đi một ít. Cả hai đều hiểu đây chỉ là một lối giao tiếp mua bán, vì cái giá thực cô hàng bán ra có khi còn thấp hơn cả cái giá mà tôi đã kịp mặc cả. Túm lại là cả bán và mua là ai thì cũng vui vẻ. 

Cô hàng tre nứa nhà quê là vậy, còn sang đến quầy hàng giới thiệu sản phẩm giấy của cái làng bên sông Tô Lịch ngày xửa ngày xưa chuyên làm giấy cho Vua thì mấy anh chị trẻ tuổi đứng quầy dù có son phấn lụa là và mang dáng bộ thị dân hiện đại thì sao mà "dở". Lịch giấy dó vốn tinh tế, bị nhiều người chạm vô thì nhìn rõ ràng là có chút "cũ", Một cậu bán hàng nói bữa nay bọn em có giá ưu đãi, tôi nghe thì hiểu là không có sản phẩm mới trong bao, ừ em nói vậy chị đây cũng ôkê-la. Nhưng đến lúc tính tiền thì lại là cái giá ban đầu. Tôi thích tập lịch, vẫn ôkê-la. Tiền thiếu năm ngàn đồng thì tròn tiền trăm, thay vì tìm tờ tiền thối lại cho khách, cô quản lý nhanh nhẩu, chị cho em xin năm ngàn. Chỗ này thì tôi không ôkê-la là mấy. 

Tôi không tiếc chỗ tiền còn chẳng đủ trả vé gửi xe vào hội chợ. Mà là thấy đáng tiếc cho cơ sở sản xuất sản phẩm truyền thống và truyền bá văn hoá nước nhà này. Tôi cứ nghĩ nếu họ học được một mẩu nhỏ cái phóng khoáng và khôn khéo của các "lão bản" Trung Quốc thì hẳn sẽ mau phát đạt. Tôi thích các món giấy thủ công, đồ lụa chân quê Phùng Xá dù không quá hâm mộ nhưng tôi cũng thích. Nhưng nói đến chuyện quay lại mua đồ thì chắc tôi lắc đầu. Không phải vì sản phẩm không tốt, mà là vì cách thức giao dịch của các ông chủ bà chủ. Hẳn là tôi già đi nhiều, nên trọng tâm chú ý đã dịch chuyển từ đồ vật sang sự giao tiếp :-)

một ấm trà sen có vẻ thật thà

một góc giới thiệu nghề làm giấy dó truyền thống

we are not alright và c'est normal quoi

(1)

Tôi ngồi chờ chuyến bay kế tiếp về Hà Nội từ Changi. Cạnh hành lý xách tay có một túi to quà mua ngay tại sân bay. Không muốn mang vác cả đống đồ vô nhà vệ sinh, tôi quay sang nói với ông ngồi kế bên, tui để đồ ở đây nhá. Không rõ tại sao, tôi nói câu đó với ngầm ý, nhờ ông coi giùm, bằng tiếng Pháp. Và ông kia trả lời, đương nhiên. Đương nhiên cũng bằng tiếng Pháp.

Một lát sau đó thì chúng tôi có cuộc trò chuyện suốt hơn cả giờ đồng hồ trước khi vô phòng kiểm tra an ninh để chờ lên tàu bay. Một cuộc trò chuyện giữa hai người xa lạ.

Đây thực là điều hiếm lạ đối với/ở tôi, một kẻ luôn ám kỷ rằng thì là mà, tôi đây chán ghét loài người, tôi đây không thích ở cạnh và ở trong giao tiếp với tha nhân. 

(2)

Theo một cách nào đó, câu chuyện của chúng tôi liên quan đến sự kiện ngày 7 tháng Mười (năm 2023). 

Tôi nói với ông ngồi cạnh, rằng tôi phải mất hai ngày mới có thể nhận thức được mức độ "tàn ác" của các cuộc tấn công. Rồi sau đó là vài ngày ở trong cảm giác vừa phẫn nộ lại vừa bối rối trước phản ứng của vài vị tinh bông xứ cờ-hoa (gốc rễ Palestine hoặc là gần gũi) khi họ ca tụng những việc Hamas đã làm là "tuyệt vời", là "truyền cảm hứng" và ủng hộ khẩu hiệu giành lại tuốt tuột phần đất của mình (ngầm định rõ ràng là không có chỗ cho người Do Thái). Rồi tiếp đó là tôi đã cố gắng hiểu tại sao lại có những tiếng nói đó. Rằng tôi đã và giờ vẫn tin rằng, phải nhìn vào những sự đau đớn và hận thù kéo dài qua không phải là tháng là năm mà là đời người/thế hệ thì mới lý giải được tại sao có những hoan hỉ, những tụng ca như vậy. 

Tôi không nói với ông ngồi cạnh là tôi đã có những người bạn Do Thái tuyệt vời. Tôi không kể cho ông chuyện tôi đã đọc các email của một vị giáo sư Mỹ, người đã bị đình chỉ giảng dạy trong liền mấy năm chỉ vì trong lớp học chuyên lịch sử và tôn giáo của mình, ông đã gọi Hamas là Pit Pull và một cô cậu học trò nào đó là thành viên của hội đoàn Sinh viên vì công lý cho Palestine đã làm ầm lên, và lãnh đạo viện đại học cũng như rất nhiều thành viên của nó vốn luôn đề cao tự do ngôn luận ngoài miệng và máu đạo đức giả thấm sâu trong mạch máu đã vội vã lùi bước trước dòng công luận này, vội vã "đánh hội đồng" ông giáo khi đó phải chăm một bà vợ mắc ung thư.

Nhưng tôi kể cho ông chuyện một bà là người Do Thái duy nhất trong khu phố của bà ở trấn Darien giàu có đã hành động khác rất nhiều người Mỹ-Do Thái khi đưa ra quan điểm không mấy khác các tinh bông tương lai pro-Palestine ở Harvard. Theo lời của bà thì lỗi là ở Netanyahu và phe cánh của ông ta.

Tôi cũng kể cho ông ngồi cạnh, rằng sau khi nghe tin điện nước xăng dầu bị cắt ở Gaza thì tôi đã buột miệng, vậy đây chẳng phải là một cuộc thảm sát thầm lặng và chậm rãi sao. Và rằng sau đó tôi đã được nhắc, chớ nói vậy (ở nơi công cộng). 

Rất dễ để nhìn vào các sự kiện cụ thể mà bày tỏ những tình cảm yêu ghét, ủng hộ hay căm thù... Nhưng khi đặt chúng - các sự kiện - vào trong bối cảnh [lịch sử] thì chuyện thực không đơn giản. Sau một hồi monologue tôi trịnh trọng kết luận, nói thật với ông, tui bối rối, tui muốn hiểu mà bất lực.

(3)

Và thế là có một hồi monologue khác, mà ở đây tôi đóng vai kẻ nghe.

Ông ngồi cạnh té ra là giảng sư đến từ Toulouse, chuyên khoa học kỹ thuật. Ông đang làm việc ở Singapore và vì có cậu học trò nghiên cứu sinh người Việt mời thì ông sang Việt Nam dự hội thảo. Ông tự nhận là người Pháp-Algerie, là người Hồi giáo. 

Ông đồng ý rằng thì sự kiện ngày 7 tháng Mười rất xấu xí, nhưng đồng thời ông hồ nghi liệu có nhiều fake news liên quan, tỷ như chuyện các em bé bị chặt đầu hay thiêu sống. 

Ông nói về các thống kê của người Tây Phương về sự tăng tiến của các diện tích đất "bị chiếm đóng", với giải thích chính là sự ưu đãi mà Thiên nhiên ban tặng cho người Palestine ở vài địa phương khiến họ rốt cuộc bị "cướp đất". 

Rồi nhiều chuyện nữa. Trước khi ông kết luận, c'est normal quoi!

(4)

Hồi mới xảy ra sự kiện ngày 7 tháng Mười, ở NYC dồn dập các biểu đạt, biểu tỏ, biểu tình, ủng hộ Palestine áp đảo ủng hộ Israel. Có những tiếng nói, có những biểu tỏ quá khích, quá giới hạn của lẽ thường. 

Trong bối cảnh đó, ông đô trưởng có một đít-cua gây ấn tượng. Tôi ấn tượng hơn cả là lời đanh thép của ông này, we are not alright. 

Tôi ngồi tàu bay từ Singapore về Hà Nội, nghĩ nghĩ hai vế chúng ta không ổn chút nào, và chuyện đó [bình] thường mà. Và tiếp tục bối rối.

(5)

Về Hà Nội, ở bên người thân, gặp gỡ bằng hữu, tôi thấy mình bị cuốn đi trong các tiết nhịp thời gian và tương tác xã hội hoàn toàn khác với nửa năm qua ở Mỹ. Tôi không còn thời gian để mà nghĩ về những gì diễn ra bên ngoài cái đời sống nhỏ của mình.

Cho đến khi ông lão nhà ta chỉ cho tôi tin về quý bà Gay ở Harvard thôi chức Chủ tịch.

Phản ứng đầu tiên của tôi là, đáng đời. Tôi đã rất không thích cách bà này phản ứng, chậm trễ và loanh quanh, trước tuyên bố của đám sinh viên vì công lý cho Palestine ở trường của bà. 

Rồi sau đó thì sao? Tôi thấy có cái gì đó không ổn. 

Tôi không muốn nghĩ thêm nữa về chuyện này. Vì nhớ lại hồi xảy ra sự kiện, có khối nạn nhân động đất ở một nơi chốn khác đã bị "bỏ quên" khỏi các dòng tin tức ra sao. Rồi những gì tồi tệ vẫn đang tiếp diễn ở Ukraine. Rồi chi chi nữa, túm lại là truyền thông và chính trị gia, rồi cả tinh-bông nữa, họ chỉ tập trung vào một vài câu chuyện, vào một vài mạch chuyện, và theo cách của họ, bị thúc đẩy bởi các lợi ích và toan tính của riêng họ. 

Còn người dân bình thường, không tính chuyện chúng ta bị quy định bởi cộng đồng tính, bởi văn hoá và tôn giáo của cộng đồng chúng ta quy thuộc về thì ngay cả khi tự coi mình là khách quan, không phe phái, chúng ta vẫn dễ dàng thấy mình bị tắc trong mạng nhện chằng chịt của thông tin. Hoặc không, tôi không rõ là may mắn hay tệ hại, chúng ta thờ ơ, vô cảm, kiểu đó cóc phải là chuyện của mình.

(6)

Mới về Hà Nội, tôi có việc lên Xuân Diệu. Đi bộ theo con đường ngập trong bụi, tôi nhìn thấy bức tường bằng tôn tấm sắc xanh lá đối diện nhà hàng Ả-rập dòng chữ cực kỳ quen mắt Free Palestine. Lúc đó, trong đầu tôi vẫn còn sống động cuộc trò chuyện với anh giáo người Pháp ở sân bay Singapore.

Hôm rồi tôi có việc lên Xuân Diệu. Vẫn là con đường ngập bụi, nhưng lần này tôi chạy xe máy. Có vẻ như Free Palestine đã trở nên mờ nhạt, mà cũng có thể là đã bị xoá rồi.

Người Hà Nội chật vật nhích từng xăng-ti-mét đường, hẳn chỉ có tôi điên điên khùng khùng mới để ý chi tiết nhỏ này. Và tôi vẫn tiếp tục lơ mơ, chúng ta có thực sự ổn, hay chuyện thường đó mà! Chẳng phải quàng chuyện người ta ở đẩu ở đâu, mà là về cái động năng đô thị của Hà Nội hôm nay. 

mình sắm tết: hoa lan

hic thế này thôi, nhõn một cành lan

Trong năm, TL thường mua hoa lan ở tiệm đối diện tiểu khu làm quà cho một bạn đồng nghiệp. Cô em nói, lan nhà đó đẹp, bền và giá ổn. Vì thế hôm rồi chúng tôi hăm hở đi tiệm mua hoa.

Cho Tết, nhà nhà người người chơi lan, câu đó có thể không lọt lỗ tai của nhiều người nhưng ở đoạn phố này, vào thời gian này thì rất chi là đúng. Ông bà chủ cùng nhân viên tiệm hoa bận túi bụi với đám khách nhà giàu mua hoa cả vại. Tiền xê dịch nghe đâu từ dăm triệu đến hàng chục triệu. Có lẽ vì thế mà khi cô em nhà mình chỉ một cành lan hỏi giá thì chả rõ ông chủ hay nhân viên trả lời giọng rất kẻ cả, hai trăm ba, mà em cắm mấy cành, với gì. Hoa đẹp thì đẹp thật, nhưng mình mua ít mà bản tiệm bán theo ôm thì thôi, mình biết thân biết phận đi ngó nhà khác :-)

Chúng tôi đi qua các tiệm lan, nhìn xa thì đẹp, đến gần coi, thật thua xa nhà kia. Dừng chân ở một cửa hàng mà mấy năm trước bạn đời thường mua hoa chơi Tết, coi như là ưng ý nhưng vẫn chưa phải trúng ý. Bà chủ khéo ơi là khéo, làm khách thiếu chút muốn lấy ví ra trả tiền. 

Vô tiệm thứ ba, tự xưng là chuỗi chuyên hoa lan với nhân viên đồng phục vào ra rất chi là chuyên nghiệp, tôi hết kiên nhẫn thì ngồi phịch cái ghế ở trước cửa, mặc TL và lão Tiên sinh vô chọn hoa. Cuối cùng hoa cũng được mua, ba cành hai sắc, phục vụ chu đáo, giá cả coi như chấp nhận được. Và hay nhất là không có cái màn tay bán hàng khinh khỉnh coi thường khách mua lẻ. Trong tiệm đúng là có vài kẻ mặt vênh lên trời, nhưng đó là đám nhà giàu phong cách "tiền mới" cả đi lên từ đất [bán đất] ngọng níu ngọng nô [líu lô] lẫn anh ả công chức nhà nước hàng hiệu thật giả chẳng rõ nhưng cứ là ngồn ngộn và sáng choang trên người, khách nào cũng đặt cắm lan cả chum cả chậu tiền triệu và chục triệu. 

Chúng tôi hoan hỉ về nhà căn hộ với hoa lan mới  mua. Tất nhiên là hoa lan nhà đầu tiên đối với tôi vẫn là đẹp nhất. Nhưng mà hoa chơi chơi một cành mình mua cho mình cũng đẹp trong mắt mình. Thế tính là vui rồi.

Hôm tới chúng tôi sẽ mua lan tặng anh họ thân cận ở quê Ngoại Bắc Ninh. Lúc đó, chúng tôi có liền hai địa chỉ tốt mua hoa a :-)

tương ớt tàu xì bác nông dân quế lâm

quà home-made từ bác nông dân Quế Lâm:
ớt ngâm xì dầu, củ cải để làm món xào hay ăn kèm cháo,
và đặc biệt hơn cả là tương ớt cay vị tàu xì

Nghe nói quà tương ớt này là của bác nông dân làm, phải người quen mới biết đường mua. Lại nghe nói, lọ tương ớt được bảo quản trong túi xốp giữ nhiệt [lạnh] và được vận chuyển thời gian của [một] ngày liền tới Hà Nội, đảm bảo tươi mới.

Tôi thoạt nhìn thì thấy bình thường. Nếm qua chút thì nghĩ, hơi giống sa-tế.

Rồi sau đó, úi chà cay, úi chà vị lạ. Nhìn kỹ chút, âm thầm cảm nhận nơi đầu lưỡi chút, ơ kìa có tàu xì.

Khách đến nhà mang quà đặc sản Quế Lâm giải thích, nguyên liệu làm tương ớt này thay vì được xay bằng máy thì là được bằm [bằng] tay dao. 

Không rõ có phải mọi sự đặc biệt của món nằm ở các hạt đậu lên men cùng cách thức chế biến - dùng tay cầm dao bằm nhuyễn các nguyên liệu. Nhưng có điều tôi chắc chắn, tương ớt cay vị tàu xì này thật là ngon.

Ăn với cơm trắng, ngon. Khều xíu lên miếng rau luộc - bắp cải, su hào - cũng ngon. Mà trưa nay trên mâm cơm có đĩa thịt chân giò hấp sả, miếng thịt đã đậm đà kha khá lại được thêm một đầu tăm món ớt cay này, cũng rất chi là hợp lý.

Bữa nào gặp lại bạn nhỏ đến từ Quế Lâm, tôi sẽ hỏi kỹ tên gọi cũng như các thành phần nguyên liệu làm món!

* Ăn tương này như thế nào: 

- cơm nguội với ruốc [thịt heo] kèm xíu tương ớt tàu xì
- chấm sủi cảo: xì dầu + dấm gạo (khi nhà hết dấm đen Trung Quốc) + xíu tương ớt tàu xì
- một chút tương ớt tàu xì để bên món chấm cho thịt chân giò luộc/hấp cũng như dưa cải bắp muối, có thể đơn giản là mắm cốt hay nước tương bổ túc lát ớt cay và/hoặc vụn tiêu xay, hoặc không lại là bột gia vị [Hải Châu] vắt xíu cốt chanh rồi thêm tỏi bằm nhuyễn, ớt và tiêu...
- mỳ, bún chan nước chi chi, đáo qua một khều đầu đũa tương ớt tàu xì này

không phải gà béo đâu nhá

Ngài phó-sứ học tiếng Việt, theo đường chính quy - tức là có giáo viên - có, mà theo lối dân gian - do mấy anh lái xe đại sứ quán truyền miệng - cũng có. Có lẽ vì thế mới có màn xe chạy qua ông công an giao thông thì ngài gật gù ra chiều hiểu biết, [đây là] "chó vàng".

Bữa rồi, ngài đứng ở Bờ Hồ tìm xe grab. Tìm mãi không được thì ngài nhảy đại lên một xe trong dãy chuyên đậu quanh nhà "hàm cá mập'. Khi thanh toán, ngài đưa tờ 100 ngàn đồng thì tay lái xe mau lẹ đổi tờ tiền, khua khua tờ 10 ngàn đồng và bảo ngài đưa thiếu. 

Tay kia không ngờ ông khách thản nhiên đáp lời, không phải gà béo đâu nhá. Và tất nhiên là tiền được thối lại cho khách đi xe đầy đủ.

Tôi nghe chuyện này thì phì cười. Ông lão nhà ta, cũng đã từng là "nạn nhân" của xe dù chặt chém đậu Bờ Hồ,  nghe xong cũng cười phì. Rồi ông nói, nguyên tắc vàng là đừng bao giờ lên mấy cái xe taxi dzỏm đấy. 

Rồi nữa ông hỏi TL và tôi, thế tại sao cứ phải là gà, rồi lại là gà béo (?) Úi, hỏi đến cái món ví von vời tới thực phẩm như thế này tôi chịu a :-)

thằng nhân dân, con nhân dân, hai chuyến ra đồn và bảy ngàn lệ phí cho một thủ tục

(1)

Tuần đầu tháng cuối cùng của năm trước, tôi đi công an phường để làm thủ tục đăng ký tạm trú. Trước khi đi, con giời loay hoay gần hai ngày nghiên cứu mạng nhện. Không chỉ tôi lơ mơ, mà hỏi người bên cạnh cũng lơ mơ. Chúng tôi là người Việt, nói tiếng Việt, đọc chữ Việt... nhưng nhìn mạng nhện hướng dẫn của ông Nhà nước, tôi thấy mình có chút chật vật. 

Nhưng dù gì thì vẫn phải "xông pha". Cho xong một việc!

Vậy là tôi đi công an phường.

(2)

Công an phường ở canh một con mương "thúi". Bữa đó trời đẹp, mùi nước đen không nặng, lại thêm dãy xe che chắn tầm nhìn, con mương không phải là điểm nhấn nổi bật.

Điểm nhấn là sảnh bé hin hin của trụ sở công an phường với hai anh trông sặc mùi dân hút chích với tay bị còng vào ghế. Ngoài hai anh còn có một công an trẻ béo múp míp ngồi bàn tiếp đón hay hướng dẫn công dân gì đó. Và một quý bà trung tuổi đang thắc mắc cái chi chi. 

Tôi tự giác tìm ghế ngồi chờ bà kia xong việc thì hỏi thông tin. Chưa đặt mông xuống ghế thì anh công an béo đã hỏi, bác cần gì. Trả lời xong, tôi được hướng dẫn đi phòng nghiệp vụ.

(3)

Phòng nghiệp vụ cũng bé hin hin, lộn xộn và lem nhem.

Một công an đàn bà tuổi trẻ giọng nghe thoáng qua thì biết là người tỉnh, đến khi công an nhận điện thoại của bố thì à, quê em miền ví dặm. Một công an đàn ông tuổi cũng tính là trẻ, ngồi nhoay nhoáy nhập thông tin cư dân, tay gõ bàn phím, miệng liến thoắng nhịp nhanh chẳng kém.

Công anh đánh máy tính vừa nhập thông tin vừa nghe điện thoại mở loa. Một giọng miền Nam trẻ tuổi đang mời chào khách hàng tiềm năng (công an trẻ) đăng ký dịch vụ chi chi, đại khái là ngồi nhà rung đùi kiếm tiền dễ dàng trên mạng nhện. Thủ tục đăng ký đơn giản, chỉ đóng ít tiền thì sẽ được nhận đường liên kết rồi theo đó mà ngồi kiếm tiền. Cuộc nói chuyện kéo dài hơn nửa giờ, cậu trẻ giọng người Nam kia tưởng bở chốt được kèo thì công an nghe điện chốt cuộc trò chuyện, anh thông cảm em không có tiền. Cậu kia vớt vát, ý là cứ suy nghĩ kỹ đi, nếu muốn thì liên lạc lại. Tôi nghe cuộc trò chuyện, phì cười không phải vì cái màn lừa đảo mà là về cách công an trẻ có một trò giải trí miễn phí. 

Drama điện-thoại-việc-làm kết thúc, tôi tiếp tục ngồi chờ cô tác nghiệp làm việc riêng là nói chuyện điện thoại với bố, và làm một việc không rõ riêng hay công khi chăm chú nhắn tin trên điện thoại. Trong thời gian đó, lại có thêm một công an tuổi trên mức thanh niên trẻ tuổi chút bước vô phòng.

Công an mới vào oang oang nói về một cô ở một số nhà xyz nào đó trên con phố bán cây. Tôi nghe chuyện, hiểu là cô này lấy chồng thứ nhất thì chui vào hộ khẩu nhà chồng. Cô bỏ chồng thứ nhất và lấy chồng thứ hai, thế quái nào cả cô và chồng mới góp mặt hộ khẩu nhà chồng cũ. Giờ liên quan đến xác minh hộ tịch, chồng đầu chồng cuối, cô và vợ mới của chồng cũ, túm lại là tùm lum tùm la thông tin người chẳng thấy đâu mà tên tuổi chềnh ềnh ra đấy. Hay nhất là tay cảnh sát khu vực phụ trách nhà này giờ đang ở giai đoạn sắp chuyển sang chỗ mới. Và thế là có chuyện, theo như tôi nghe hiểu, ừ thì tui làm sai đấy... nhưng mà tui ăn ốc, các đồng chí đổ vỏ nhá. 

Chuyện này nó hài. Lại hài hơn nữa khi cả cái nhà số xyz đó từ già đến trẻ ai cũng hoá thành thằng và con hết trong miệng của các công an nhân dân. Tôi vừa nghe chuyện ngẫu nhiên như vậy vừa bấm bụng nhìn cười. Và có mụ dở hơi trong đồn công an thầm thì tự gọi mình, tui đây là con của các đồng chí công an trẻ tuổi.

(4)

Một hồi sau, rốt cuộc tôi cũng đến lượt trình bày vấn đề của mình với công an đàn bà.

Rất khó nói về ứng xử của cô này. Đại khái là tôi chủ quan nghĩ, cô gái trẻ đã kịp thẩm thấu các giá trị đương thời của ngành mình công tác - những giá trị mang tính "đời thường", dân gian ai cũng biết nhưng nếu đem ra so với các khẩu hiệu ở các trụ sở công an thì nếu không phải đối ngược nhau hoàn toàn thì cũng là chệch láo chệch lơ -, nhưng đồng thời cái phần con gái ngoan trong nhà của cô vẫn còn mạnh lắm. Thế nên với tôi, cô hướng dẫn và giải thích mọi chuyện chẳng phải theo lối khinh khỉnh hay chỏng lỏn, lễ phép theo đúng như yêu cầu của ngành lại càng không, mà thực tế thì kiểu con bé em trong nhà tính có phần bỗ bã. 

Tôi tiêu tốn gần ba giờ đồng hồ, loay hoay chụp giấy tờ, ắp [upload] giấy tờ. Xong thì được cô công an trẻ dặn dò, chị để ý kiểm tra trên mạng rồi đến đây làm tiếp. À, cái này gọi là "một phần", có trực tuyến mà cũng có mặt đối mặt a :-)

(5)

Tôi làm công dân ngoan, chăm chỉ hóng mạng nhện xem hồ sơ của mình nó dư-lào.

Theo quy định của cơ quan chức năng thì hồ sơ sau ba ngày làm việc ắt có kết quả. Tôi chờ quá đến cả tuần làm việc mới thấy xuất hiện thông tin hồ sơ của mình, ở dạng đang chờ giải quyết.

Tôi chờ tiếp, vẫn luôn là chờ sau cả tháng rưỡi. Ô thông báo cho nhân dân luôn là trống không. Mà tôi còn nhiều việc khác, chờ mãi sao được. Ừ thế thì đi tìm công an nhân dân. 

(6)

Bàn đón tiếp đồn công an lần này có một anh gầy, mặt khó đăm đăm, nhân dân chào dứt khoát không một biểu tỏ, và cũng chẳng buồn hỏi nhân dân muốn gì. Nhân dân tôi đây đã biết đường, tự tiện đi vào phòng nghiệp vụ.

Cô công an trẻ không thấy đâu. Có một công an trẻ khác là đàn ông mặc thường phục đang ngồi vị trí của công an bữa trước nhận điện thoại lừa đảo. Công an này không phải là nhập thông tin mà là kiểm tra đối chiếu thông tin. Vừa làm vừa nghe đọc chuyện trên một podcast nào đó phong cách Nguyễn Ngọc Nhạn. 

Tôi hỏi công an duy nhất trong phòng về cô chuyên hồ sơ. Anh này trả lời tương đối lễ phép, bạn ý lên quận báo cáo. Hỏi biết bao giờ về thì thưa không rõ. Tôi đã mất công ra đồn thì quyết định ngồi nán, chờ xem có may mắn mà gặp công an nữ.

Vểnh tai nghe chuyện kể từ máy điện thoại của công an mặc thường phục. Ái chà, cái này gọi là true crime tiếng Việt a :-)

(7)

Tôi gặp may. Chờ đâu một phần tư giờ đồng hồ thì công an nữ quay về phòng. Cũng là mặc thường phục. Rất phong cách đàn bà công sở phố Phan Đình Phùng, đám chị em làm việc văn phòng - hành chính. 

Tôi đang định trình bày vấn đề thì bị một bà nhân dân sồn sồn chen ngang. Xong lại một bộ đội chen ngang. Tôi chẳng buồn, chẳng chán, tức giận càng không. Kiên nhẫn ngồi nghe lỏm các kiểu vấn đề hồ sơ liên quan khai sinh, tạm trú.

Trong quá trình cô giải quyết việc với hai nhân dân chen ngang, cô vẫn kịp bà tám với công an làm việc máy tính và một công an khác vừa mới vào phòng. Về chuyện một sếp nào đó trong đồn, không rõ ông trưởng hay phó, nhắc nhở chuyện cô mặc thường phục. Cô nói thêm, có chút ý phàn nàn, là giờ cam [camera] góc quay rộng, cô không lủi được sau cái tủ hồ sơ nên lúc nào cũng trong tầm nhìn của sếp. 

Tôi nghe mà được mẻ cười tưởng vỡ bụng. Camera có ích lợi gì. Cứ đo thời gian tiếp dân, xử lý công việc thì biết tốt xấu. Đâu phải áo với chả quần. Thêm nữa, ghi hình mà không ghi tiếng, công an gọi nhân dân là thằng với con có mà ma nó biết. 

(8)

Cuối cùng cũng đến lượt tôi. Cô công an nhìn xong giấy tờ của tôi thì gõ gõ máy tính rồi sau đó đưa tôi một tờ khai với lời phán xanh rờn, chị khai theo mẫu mới [năm 2024] rồi nộp lại hồ sơ. Ấy sao lại vậy, nhân dân tôi đây cãi liền, trước khi ra đồn, chị đã kiểm tra hồ sơ, ảnh chụp đây này, có thông tin mà.

Thế là cô công an ngó cái ảnh trên màn hình điện thoại của tôi rồi lại tìm kiếm. Kết quả là tôi nhận được tờ biên lai với khoản tiền cần nộp là bảy ngàn đồng tiền in hình Bác Hồ. Nộp xong tiền, tôi có tờ giấy xác nhận mình cần. Nhẹ cả người!

(9)

Tôi ra khỏi phòng nghiệp vụ, băng qua khu đón tiếp. 

Có một đàn bà chừng tuổi 30 tay bồng con nhỏ mặt nhìn câng câng bất cần, giọng thì tưng tửng hỏi một công an béo em có hai tiền sự thì có bị hình sự không. Công an kia hẳn quen thuộc trường hợp cô này, trả lời kiểu bỗ bã thân quen, mày thì là dân sự thôi. 

(10)

Ông Ngoại lúc còn sống có dặn dò một câu, đại ý con cháu trong nhà sau này tránh xa cả cái nghề công an, cũng như kết thân [hôn nhân] với người làm nghề này. Tất nhiên là tôi luôn ý thức phải đặt câu chuyện của Ông Ngoại trong bối cảnh. Và tôi biết là có những tầng ý tứ mà giờ rất ít người hiểu được.

Tôi xong việc, rời đồn công an, đi men con mương "thúi" để quay lại nhà căn hộ. 

Tôi nhớ Ông Ngoại, và tự hỏi, ông thấy các công an thời nay thì sẽ nói gì nhể :-)