ta la cà: khi mình thấy mình

Chuyến đi rất ngắn qua nhà dưới bản ở Sapa nhưng đủ cho tôi thấy vô số mảnh hình ảnh phản chiếu bản thân - tôi của nhiều năm trước.

Cái tôi kiêu ngạo kiểu "ếch ngồi đáy giếng", chẳng biết ngoài kia thế nào mà cứ nghĩ mình sở đắc chân lý tuyệt đối và mình nghĩ gì, nói gì cũng đúng.

Cái tôi lao xao phiền muộn của tuổi trẻ "đánh mất bản thân" cho dù chính cái căn tính mang danh bản thân còn chưa kịp định hình.

Cái tôi cứ phải là "nói to", "nói nhiều" và đặc biệt là phô trương dáng vẻ cùng những món mang trên người để khẳng định tôi là tôi. 

Cái tôi "nhiệt tình" liều lĩnh, nhìn thế giới tự đắc bố mày đây là chủ nhân ông cuộc đời bản thân, có thể làm gì cũng thành tựu nhưng thực ra là một sự ngông cuồng trong/của vô minh. 

Trong nhiều năm, tôi cực kỳ khoái chí trích câu nói của ông già Otto rằng thì là mà già đi thì người ta cóc sợ. Giờ, có vẻ như tôi chuyển hệ. Tôi tự nói với bản thân, già đi đồng nghĩa với sự hiểu về các giới hạn, với việc đạt tới một thái độ hợp-thời, và nếu may mắn là một sự thực hành lối sống tiết-độ. 

ai nhớ món này: cà chua chưng dùng chấm rau diếp

nghe mỡ lợn hẳn nhiều người "eo ôi"
nhưng mà hay nhá, món cà chua chưng này
cứ phải là mỡ heo, là tóp mỡ mới ngon thật ngon

(1)

Ở khu tập thể nhà cấp 4 trường Kinh tế [Kinh tế kế hoạch, nay là Kinh tế Quốc dân], nhà nào cũng có một vườn rau nhỏ "tăng gia". Tôi nhớ Mẹ trồng nhiều món lắm, từ mấy thân mía to cao mập mạp tới đủ loại kiểu rau ăn lá: ngót, mồng tơi, đay, dền, và cả xà lách.

Xà lách hay diếp, người lớn trong nhà gọi vậy, là giống rau cũ giờ rất khó nhìn thấy ngoài chợ. Mỗi cây rau khum khum như trái bưởi Diễn ngót nước, lá mong manh, không chú ý chút là nát liền các tấm lá. 

Rau đó ngọt, mỏng mà giòn. Ăn canh riêu, từ riêu cua qua riêu cá gặp rau đó đi kèm mấy bạn rau gia vị khác làm thành rổ rau ghém, ngon lắm. Mà chẳng cứ là canh riêu chua chua, ngay cả dưa cải muối chua nấu cá trê hay ninh xương, cũng rau diếp đó ăn kèm, cũng rất ngon. Rồi nữa là không cần tính bạn đồng hành là tô canh, rau đó ăn sống như là một thành phần rau giá kèm cho bữa tươi bún chả, bún nem, rất hạp. Rồi nữa nữa là mâm cơm cúng Tết nhà nghèo thời bao cấp, tất không thiếu đĩa rau sống trong đó nổi bật các lá diếp.

Và có một món mà tôi nhớ rất rõ, xà lách chấm xốt cà chua chưng.

(2)

Hành hương thái lát mỏng hay bằm rối, bắc chảo làm nóng, dùng mỡ lợn phi thơm hành đó. Cà chua, quả lớn lột bỏ vỏ và bớt hạt, quả nhỏ có khi cứ thế bổ đôi bổ tư và chỉ cần bỏ phần lõi trắng, cho vô chảo mỡ hành đảo một hồi tới mềm và dậy thơm thì chêm thêm nước. Làm mặn rất đơn giản, vài hạt muối hoặc như sau này phổ biến gói bột canh/bột gia vị [Hải Châu] thì dùng chút bạn này. Ai thích đậm thì ngay trước khi tắt lửa bắc chảo mới chêm một hai giọt mắm cốt. 

Bếp nhà thời bao cấp hầu như ai cũng có âu mỡ lợn. Cao cấp hơn chút thì có phần tóp mỡ để dành. Tóp mỡ tham gia món xốt cà này thì càng tuyệt.

Xốt cà chua chưng nếu có xíu hành lá điểm xuyết thì thêm đẹp, thêm thơm. Nhưng không có thực cũng chẳng sao vì hành hương phi lúc trước cũng đủ dậy vị dậy hương rồi.

Tôi nhớ ngày trước bữa "tươi" mùa đông có một đĩa khoai tây rán, một bát cà chua chưng, một đĩa rau diếp kèm thêm mấy cọng hành trắng chẻ. Có khi lại có thêm một phần cà chua sống bổ cau, rắc mấy hạt muối. Chèm chẹp, ngon và lành. 

(3)

Thời nay khá giả hơn xưa, nhịp sống vội vã hơn xưa, tính người ỷ lại máy móc và nói chung là lười biếng hơn xưa. Thế nên có nhiều món nhà nghèo ngày xưa cứ thế mà dần dần đi vào quên lãng.

Hôm rồi có mớ diếp ngon xin từ vườn nhà Bắc Ninh. Lại có âu nhỏ đựng mỡ lợn do chính tay Mẹ làm cho con gái, rồi một hộp nhỏ tóp mỡ cũng là quà từ bếp của Mẹ. Cà chua, hành hương, hành lá cũng xuất xứ vườn nhà Bắc Ninh bày ngay trước mặt. TL bảo, thế thì mình làm xốt cà chua chấm rau diếp.

Cà chua chưng có tạo mặn là bột gia vị [Hải Châu], nhưng lại ỷ thêm chút ngọt từ bột rong biển cùng đậm đà của bột cá thay cho mắm cốt. Còn về đặc hay loảng, nhiều ít nước bổ túc chảo phi hành xào thơm cà chua là do ý mỗi người.

Món chấm diếp ngon và lành là một chuyện. Hay hơn nữa là tôi bỗng nhớ lại cả một đống chuyện cùng hình ảnh về khu tập thể Kinh tế ngày xưa. 

* Note ghi thêm: món nhắc nhớ ngày xửa ngày xưa là vậy, giờ ai ăn chay vẫn có thể làm món, đơn giản là bỏ qua tóp mỡ, dùng dầu thực vật thay cho mỡ lợn, vậy thôi :-)

ta la cà: ăn gì ở sapa

(1)

Chuyến đi này vô cùng ngắn, tối thứ Sáu trèo lên bus giường nằm hướng Sapa, chiều Chủ nhật trèo lên Dcar 9 chỗ về Hà Nội. Tôi gọi đó là chuyến đi cướp đường, chuyến đi cưỡi tên lửa xem hoa.

Mục đích lần này chẳng phải nghỉ ngơi nghỉ đưỡng hay khám phá chi chi. Đơn giản là giới thiệu cho hai bạn nhỏ người quen về ngôi nhà dưới bản.

Nếu không phải vì ngôi nhà này tôi hẳn sẽ không có nhu cầu quay trở lại Sapa vì Sapa của lặng lẽ Sapa mà tôi biết đã chết rồi. 

Từ thị xã xuống dưới bản, tựu lại một ý niệm thống nhất trong tôi: bẩn, xấu và sặc mùi kim tiền. 

Bỏ qua tất cả những điều dở hơi đó, chúng tôi có hai ngày vui vẻ, với ưu tiên là đánh chén. 

(2)

Rau cỏ trên vùng núi này ngon. Tôi vốn lười nhai rau củ nhưng rau nhúng lẩu, rau xào ở tiệm Dê Thêm ở thị xã, tôi chén cật lực. Rất hoan hỉ.

Nấm hương tươi cũng ngon. Không rõ thực giả thế nào nhưng tôi ăn nấm trên núi thấy ngon hơn nấm trong khay mua ở siêu thị dưới Hà Nội.

Hai cô em bảo, hay mình mua rau và nấm mang về Hà Nội đi. Sau chốt thì ý định đó bị buông trôi. Lý do thứ nhất là rau núi vậy chưa chắc đã là rau sạch. Chúng tôi hái, vặt kha khá từ vườn nhà, mua thêm một ít ở đầu bản. Cứ cho rau mua có tưới bẵm nhưng an ủi mình rửa ngâm kỹ thì ăn một bữa vậy. Rồi rau xào ở quán cũng một hồi bao biện, ừ ăn một bữa có sao. Nhưng nếu là ôm vác rau mớ lớn về thành phố, thôi mệt!

Nấm hương cũng vậy. Trên núi nó ngon, nó hương, ô-kê-la. Nhưng đi xe mấy tiếng đồng hồ, về đến thành phố ngày đầu tuần ai cũng đi làm bận bịu, chờ tối thứ hai phờ phạc nấu nướng còn đâu cái tâm trạng vui thích mà mày mò món này món nọ với nấm tươi kia chứ. 

(3)

Lần này chỉ lúc lên thị xã để bắt xe về Hà Nội chúng tôi mới ăn quán. Vẫn như lần trước, một bữa dê ở quán địa phương trên đường Điện Biên Phủ. Vẫn như lần trước, có người ngạc nhiên, người ta đến Sapa ăn đặc sản xứ mù chứ ai ăn dê, dê chỉ là dân địa phương thôi. Hic, chúng tôi là thế, vui là được.

Dưới bản lẽ ra chúng tôi có bữa tối thứ Bảy ăn gà hoặc cá đặt ở quán quen. Cô chủ tiệm làm ăn tốt quá đâm yêu thích sự thảnh thơi, cô từ chối. Khách ở homestay của cô cô phục vụ đã đủ mệt, giờ bà con bên ngoài đặt bàn, đặt món, cô chối hết. Nghe nói cô đã có những hai phụ bếp mới mà việc lo không xuể. 

Nhưng cũng hay, nhờ cái sự từ chối của cô mà chúng tôi linh hoạt, tự xoay sở mua mua bán bán, cùng nhau vào bếp và có một bữa ngon ra trò.

Rượu mận máu ngâm đôi ba năm trước giờ ngấu, ngon kinh khủng. Lại có chai vang trắng ai đó để lại được lôi ra khui. Chưa đủ độ chuếch choáng, sau bữa tối còn thêm một màn trà nước quy quy củ củ. 

Người ta đi chơi là để trecking và check-in. Chúng tôi đi chơi là để ăn ăn uống uống và tám nhảm nói cười phớ lớ. 

trà Olong xứ Đài, vụn chocola St Honore
và hạt điều từ một nhãn hiệu mới khám phá

tôi thích cái hiên trống của năm trước hơn
nhưng mình là khách thì cứ vui với gì trước mắt

một cây trong vườn nhà
rất nhiều quả và rau bị trâu gà phá và 
bị các bạn nhỏ trong bản tự ý vặt giùm

lò nướng mới sắm
định để lại bộ xiên tốt nhưng cô quản lý bảo,
không quản được khách, sợ mất
thế là lại bao gói mang về Hà Nội

thịt cừu Đỉnh Phong, gia vị nướng bếp Hoa
gặp gió lửa Sapa, ngọt, mềm và thơm

 cô chủ quán ăn ngon nhất bản ỷ kiêu từ chối nhận order
linh hoạt đặt gà mua rau tự mình nấu lẩu
có chai rượu ai đó để lại, phô-mai mang từ Hà Nội
cũng dợm một màn đầu bữa như ai

mỳ tôm hiệp hai cho bữa sáng muộn trước khi lên thị xã
với thịt bò vốn định dùng cho món nướng

khi nào mình uống trà và đọc sách bụt

người tặng sách nói,
nghe và đọc Thầy mười mấy năm mới hiểu
người nhận sách mơ màng, thế tui đây

(1)

Từ đôi ba năm trở lại đây, tôi mơ mơ màng màng chủ đề ấm trà.

Thực thì chẳng có gì là rõ ràng. Bản tính tôi là nông nổi thích, rồi mau phũ phủi quên đi. 

Theo chu kỳ, cứ cách đoạn vài tháng có một màn hài hước là tôi ngâm nga nhìn ngó rồi so so sánh sánh giá cá bọn ấm tử sa được quảng cáo bán trên mạng nhện tiếng Việt. 

Giá ấm xê dịch từ vài trăm ngàn đồng tiền tới rất nhiều tờ tiền mệnh giá to in mặt lãnh tụ. Rất nhiều ấm đắt tiền bên cạnh một xê-ri hình giới thiệu ấm nhìn từ nhiều góc độ còn có kèm ảnh chụp chứng chỉ/chứng nhận sản phẩm được làm [bằng tay] bởi nghệ nhân abc hay xyz nào đó.

Tôi dốt món chữ vuông, chẳng hiểu cái mô tê. Còn về giấy chứng nhận, thực thà mà nói là tôi cóc tin. Cái mũ Gucci hơn 500 đồng tiền Mỹ mua ở phố cổ Hà Nội chưa đến 5 USD mà còn có chứng nhận hàng thật kia kìa. 

Già nửa tháng trước, tôi đang ngó ấm thì quàng sang nhìn chén. Chén trà vẽ hình con gà trống. Chuyện sẽ cứ thế thoảng qua và tôi hẳn sẽ quay lại hành trình ngó ấm. Nhưng thế quái nào hai con mắt tôi lại dừng ở lời giới thiệu, gà trống tương đương nghĩa khởi-nghiệp. Chuyện này làm tôi cười ngất. Xong rồi máu xỏ xiên trỗi dậy, hay mình kiếm bộ chén để có tinh thần xì-tát-ắp nhể.

Bốn cái chén giá thiếu đâu một hay mười đồng thì vừa vặn 600 ngàn đồng tiền Việt Nam. Tôi hỏi bạn nhỏ qua nhà đánh chén so xem giá bên Trung Quốc là bao nhiêu, hàng ở trang mạng đảm bảo đâu như một nửa. 

Tán hươu tán vượn một hồi tôi trèo sang chuyện ăn ăn uống uống. Tối muộn bạn nhỏ về đến nhà thì nhắn lại cái tin cho TL báo là em đã đặt mua bộ ấm chén gà trống tặng chị T. Ơ kìa!

Sau hơn một tuần, tôi có bộ ấm chén. Cả lũ trịnh trọng ngồi quanh bàn sau bữa tối để uống trà. Tôi cứ gọi là rối tinh rối mù với cả một đống nguyên tắc về pha trà, chia trà, về lễ nghi và điệu bộ thay lời cảm ơn. Tỷ như liên quan đến tích nhà vua vi hành và mấy công thức gõ một ngón tay, gõ hai ngón tay hay gõ liền bốn ngón như một động tác tiếp nhận trà, chỉ sau một tích tắc tôi liền quên ai gõ mấy ngón. Cuối cùng thì có màn cùn, thế giờ tao đập cả bàn tay xuống bàn thì sao. Cậu khách bảo, tức là chị cáu chứ đâu phải cảm ơn. Ờ nhể!

Tôi ra sức lý luận, uống trà có ấm tốt có trà ngon là một chuyện, nhưng đôi khi chẳng cần hai thứ đó mình uống trà vẫn cứ là hoan hỉ a. Bạn nhỏ khách thì lí lí luận luận, trà này pha nước bao độ, chén trà xếp dzích-dzắc hay xếp thẳng hàng, trà bảo quản lạnh ra sao... úi chà mệt!

(2) 

Bạn nhỏ đồng nghiệp đó rất đặc biệt.

Có một đoạn dài thời gian, tôi quý đồng thời lại bực và đôi lúc là chán ghét nó, vì cái tính có vẻ "ba phải" của nó. Sau này, tôi hiểu, ở mỗi hoàn cảnh cá nhân, con người phải thích nghi. Tôi chỗ này không cần gì thì có thể ngang ngược ngẩng cao đầu, còn người ta vì bảo toàn bản thân thì thay vì trắng đen rõ ràng có khi lại cần mang cái mặt nạ ngơ ngơ, hồ đồ mà sống. 

Khi còn phải làm việc mõ, bạn nhỏ đồng nghiệp hỗ trợ tôi nhiều. Không phải theo cách láu ta láu táu chị cần gì em giúp, mà là khi tôi có việc nhờ thì nó lẳng lặng làm, làm xong cũng chẳng buồn kể công hay tính đếm thiệt hơn kiểu có đi có lại. 

Cho tới giờ, tôi luôn có cảm giác mắc nợ nó!

Ngày hội đàn bà, cơ quan tổ chức một bữa lẩu băng chuyền. Nếu tôi không nhớ sai thì đây là lần thứ hai trong đời tôi "ăn" lẩu băng chuyền. Bạn nhỏ đồng nghiệp trước đó mấy ngày đã nhắn tin hỏi khi nào gặp được chị em muốn tặng mấy cuốn sách. À thế thì đợi đến bữa liên hoan đi.

Chúng tôi ngồi cạnh nhau, trước mặt từ từ chạy các khay đĩa nhựa đựng đồ nhúng phổ thông. Tôi hỏi bạn nhỏ đồng nghiệp, ơ kìa tao tưởng mày ăn chay. À, em giờ cái gì cũng ăn được. 

Tôi rình nhặt nấm, rau, đậu phụ và thịt bò, còn người bên cạnh thì chăm chú tìm tòi hải sản, vừa tìm vừa giải thích cho tôi, đồ biển là âm nên mình ăn cái này cần uống và ăn kèm mấy thức nóng. Xong rồi lại bồi tiếp một bài dài về chay, về dưỡng sinh, về các nguyên tắc dùng và chế thực phẩm. Lâu lắm rồi tôi mới gặp được cạ trò chuyện về nấu và ăn vui vẻ vậy. 

Quay lại chuyện sách, đó là sách liên quan đạo Bụt. Tôi phát hiện hoá ra sau một hồi đi dạo thì bạn nhỏ đồng nghiệp giờ theo Phật giáo nguyên thuỷ. Tôi thậm chí được giới thiệu một tên chùa ở Huế để có dịp thì ghé thăm. 

Có rất nhiều điểm tôi đồng ý, nhưng cũng có rất nhiều điểm tôi thực không đồng tình với bạn nhỏ đồng nghiệp. Chuyện này thực cũng rất bình thường. Vì đạo Bụt xét đến tận cùng thì là đạo [sống] của mỗi cá nhân. Tôi không theo Phật, chẳng bài xích bà con Phật tử nhiều sắc màu, đồng thời chủ trương có dịp thì đọc, thì nghe, thì ngẫm. Tôi đã học được nhiều bài học tốt từ đạo Bụt và vài vị thầy Phật giáo. Thời gian giãn cách vì con cúm Tàu, liên tục bị dồn nén trong những bất an cả hiện hữu lẫn vô hình hay phóng tưởng, tôi đã được "cứu rỗi" bởi đồng thời bởi nhiều bài giảng từ các linh mục cũng như nhà tu hành Phật giáo. Tôi hoan hỉ với hành trình này, hành trình khám phá cả Bụt và Chúa của riêng mình!

Sau một bữa trưa phong phú, tôi vác cái bụng lặc lè cùng túi to chứa áo khoác và sách trèo metro về nhà. Sách vẫn còn cuốn chưa gỡ bỏ lớp áo bọc nylon. Tôi chưa biết bao giờ, nhưng chắc chắn sẽ đọc chúng. 

(3)

Chuyện trà và sách Bụt nghe thoáng tưởng chẳng liên quan nhưng với tôi lại là một liên hệ mật thiết, một sự hữu duyên mang tính tích hợp. 

Hai câu chuyện này dạy cho tôi một điều, các công thức chỉ là để tham khảo. Còn lại, tuỳ thời, tuỳ hoàn cảnh, tuỳ điều kiện, và đặc biệt là cái năng lực cá nhân ở mỗi thời điểm cụ thể, mà sự nhận thức và thực hành của chúng ta có một kiểu cách, một dáng vẻ riêng. 

Tôi chẳng cần biết phải gõ bao ngón tay khi được ai đó chia trà, cứ nói Chị xin hay Cám ơn Em cũng ổn mà. Không phải lúc nào cũng có nào bích loa xuân, nào long tỉnh hay kì môn thượng hạng, có khi chỉ là một túi lọc trà Phúc Long hương sen hương lài được nhúng vô ly nước sôi với đôi chút ngờ vực về mùi vị công nghiệp của nó cũng đủ làm tôi vui mà. Chưa có ấm tử sa, tôi vẫn đủ vui vẻ với từ ấm độc ẩm có lai lịch lý thú thừa kế từ Ông Ngoại, bộ ấm nghệ nhân Việt không tên không tuổi, bình pha trà Bodum lớn nhỏ hay có khi đơn giản là mấy cái ấm thuỷ tinh made in China mà :-)

Rồi các bài học từ Bụt, từ các vị thầy Phật giáo, có rất nhiều trong đó tôi nghe đi nghe lại đằng đẵng bao năm mà sao giờ tôi mới chợt ngộ ra, à ra là vậy. Như bạn nhỏ đồng nghiệp nói với tôi bên băng chuyền lẩu, cứ phải là hữu duyên. 

Câu hỏi khi nào mình uống trà và đọc sách Bụt thực chỉ là một suy nghĩ vui vẻ thoáng qua. Thực thì tôi vẫn đang uống trà, vẫn ngẫm nghĩ lời Bụt dạy. Theo cách của riêng tôi!

hỏi quà này nhân dịp gì?
nghĩ hồi, quà cưới
thế là khúc khích cười

đi tìm new balance

tạm biệt Old New Balance

Đôi giày tập gắn bó với tôi trong vài năm, sau rồi bị bỏ quên một xó.

Năm trước, tôi vui tính mang ra xỏ chân. Đi chưa được nửa ngày thì phát hiện cái đế bong tróc.

Mất già nửa năm con lười mới mang giày đi gặp ông thợ sửa giày. Ông thợ phán, không phương cứu chữa.

Thời gian này ngoài vụ khám phá giày đi trong thành phố Ecco, tôi vui vẻ với Hoka One như là hảo bằng hữu từ liền mấy năm nay. 

Nhưng nói gì thì nói, tôi vẫn có chút lưu luyến, vẫn muốn tìm cho mình một New Balance :-)

bắc ninh 04.3.2023

vỡ bình 200 ngàn đồng tiền mua mười năm trước
giờ mình có hũ không đồng méo mó

Tối hôm trước chuyến về quê thăm Thầy U, TL xê xê dịch dịch cái ghế thế quái nào làm đổ kềnh khung sắt đỡ cây. Thế là đi tong một cái hũ.

Cái hũ này nguyên lai là do lão Tiên sinh mua từ ngày còn làm khách trọ dài hạn ở phố Hàn Thuyên. Tôi thấy nó xấu mù, nhưng vì thói ki-bo nên tôi giữ nó. Trong nhiều năm, nó tủi thân lăn lóc từ góc này sang góc nọ vườn nhà Hà Nội. Thậm chí bên cửa hàng vốn hay có thói xấu là tự tiện mò mẫm chai lọ hũ của nhà chúng tôi để bày biện hoa hoét trong cửa hàng cũng chẳng bao giờ rờ đến nó.

Ấy thế mà ở nhà căn hộ, nó phát huy tác dụng. Đó là trở thành vại cắm mấy dây trầu bà. Cành lá xanh rủ xuống từ bình tròn sắc xanh ngọc bỗng lại hoá đẹp, hoá hài hoà.

Đáng tiếc là cái hũ đã đi đời nhà ma nhờ công TL. Mà cũng nhờ công TL nên hôm sau về quê chơi, chúng tôi đã có món bù đắp: một hũ sành nhỏ méo mó xin từ anh họ thân cận.

Con em xin hũ thì con chị xin kệ. Anh họ cắt và chỉnh sửa cho tôi một khúc thân gỗ hương để mang về Hà Nội làm kệ kê cây hoa nhỏ. Hai chị em rời nhà anh họ mặt mày hớn ha hớn hở như em bé ngày Tết theo chân ông bà đi chúc Tết nhà hàng xóm và được nhận đồng xèng mừng tuổi vậy.

Nhân trà nước ở nhà anh họ, chúng tôi được gửi gắm một tờ hoá đơn cũ đề năm 1987 từ một cửa hàng cổ vật ở Thượng Hải. Anh họ giải thích, khi còn lao động ở Slovakia, vùng anh sống hàng năm có một tuần đại hội võ lâm đồ cổ và đồ cũ, đón tiếp bà con mua và bán từ khắp Châu Âu. Anh mua được một đĩa nhỏ kèm hoá đơn là tại một lần đi hội chợ đó. Chữ vuông anh không rành, nay muốn biết biên lai có khớp với cái đĩa không. 

Tờ hoá đơn được mang về Hà Nội. Bạn nhỏ người Trung Quốc ngó giùm. So với chữ nghĩa ghi ở đáy cái đĩa thì đúng là râu ông này cắm cằm bà nọ. Chuyện là một bên là Càn Long, một bên là Quang Tự, kết cục chẳng rõ niên đại của cái đĩa là chi. An ủi to nhất là theo bạn nhỏ xem giúp, hoá đơn là hoá đơn xịn. Cũng bạn này còn nói, tiền mua cái đĩa năm đó ngang quá nửa năm lương của ông nội em vốn là lão thành cách mạng. Úi chà!

Vẫn như mọi khi, các con được Mẹ chiêu đãi một bữa ra trò. Ở nhà quê hay lắm, rau cỏ trồng trong vườn nhà vào vụ thu hoạch cứ gọi là bề bộn. Hai cụ già ăn không hết ới ời hàng xóm. Vấn đề là đi gọi cũng mệt. Nhưng đã trồng thì không thể rón rén kiểu dăm củ su hào ba cây cà rốt hay một thân cà chua leo được. Gì gì cũng phải thành luống, thành dãy, thành hàng, thành lối. Thế là cái vòng tròn rau thừa gọi người rồi mệt thân tiếp tục quay tít thò lò. Bà cụ già thấy con về tha lôi rau củ trong mấy túi to thì vui lắm. Con cũng vui, vì tiết kiệm được cả mớ tiền.

Chuyến về quê này có chút đặc biệt là chúng tôi sau mấy lần loay hoay không thu xếp được thời gian thì đã thong dong đạp xe xuống bến Than thăm nhà anh thợ mộc quen. Anh này từ ngày Bố Mẹ về Bắc Ninh sống đã làm kha khá các món đồ gỗ cho nhà chúng tôi. Đi đi lại lại thành quen rồi thành thân.

Trước khi chúng tôi rời nhà, Mẹ dặn chớ có đặt đóng đồ, nhà quê hết chỗ rồi. Hic, con gái còn đang mơ tưởng mấy cái kệ kê cây đâu.

Ở chơi nhà vợ chồng anh thợ mộc, chúng tôi uống nước vối và nghe một đống chuyện li kỳ về Đền Tam, về những lễ hội xưa mà du khách tới đền chuyên theo đường sông với tàu bè cờ phướn sặc sỡ. Chúng tôi nghe chuyện thú vị, và bắt đầu có một ý niệm bữa nào mình đi đò qua chơi. 

nhà quê để không

sân vườn nhà anh thợ mộc

kệ gỗ hương

cái đĩa thật giả chi không rõ,
nhưng biên lai đi kèm đảm bảo xịn :-)

biến tấu gà xé phay và ponzu sauce cải biên

trước khi trộn: bún, gà xé, hành tím và rau

(1)

Nguyên lai ý tưởng làm món đến từ chuyện tuần trước chúng tôi có bữa trưa với Chị Q ở một quán gia đình trong ngõ trên phố Hàng Ngang.

Quán nghe nói được yêu thích lắm. Đến nơi, phòng nhỏ đầy người, may có một nhóm kết thúc bữa rời đi nên thời gian chờ đợi lấy chỗ của chúng tôi không dài. 

Thịt gà bày đĩa hình bầu dục, thịt thái miếng nhỏ dài, trộn nháo nhào với kha khá rau thơm Láng đời thứ n. Thức chấm đơn giản là bột gia vị vắt quất. Kèm gà thái có phần phở trộn và miến trộn, đơn thuần là miến và phở trộn với giá đỗ đã trụng/chần qua nước sôi. Thêm nữa là một bát nước xuýt gà nước thứ n. 

Tôi vô duyên, thử xíu thì bảo, TL nhà mình làm ngon hơn nhiều. May mà nói nhỏ nên không bị ai để ý. 

Tại sao tôi nói vậy? Thịt gà không đến mức mùi vị của thức bị lôi ra từ tủ lạnh, nhưng thiếu thơm thiếu nộn thiếu ngon. Miến được chần/trụng liền lạc sợi nào ra sợi nấy không bị vón mảng vón cục nhưng lại chẳng có phong vị chi chi, tôi đơn giản nghĩ miến sợi không ngon. Sang bánh phở thì tệ, bị chần/trụng quá nước quá nhiệt thành ra nát. 

Điều hài hước là bà con ăn ăn uống uống trong bản tiệm mặt mày rất phỉnh, nói cười ầm ĩ như thể đang thưởng thức tinh tế tinh hoa của ẩm thực Hà thành. 

(2)

Món ngẫu hứng nhà làm thì sao?

Gà từ nhà Bắc Ninh đảm bảo gà quê, gà chạy bộ. Thịt gà luộc xé và thái miếng xóc với xíu bột gia vị cùng răm và bạc hà, trong đó bạc hà cũng đến từ vườn nhà quê. 

Cầu kỳ thức mỳ bún phở ăn kèm nên là mấy sợi miến, hay chí ít là dòng phở-bánh đa. Có vẻ như TL đứng bếp có chút lười nên tiện thỉnh luôn một đĩa nhỏ sợi bún tươi từ phần bún được chuẩn bị cho món bún cá rau cần sau đó. 

Sang đến nước chấm, theo yêu cầu của cô em, tôi chế ponzu sauce nhà làm. Vốn dĩ có nước sauce đóng chai của Nhật, nhưng tôi không thích lắm, muốn thêm chút đỉnh này đỉnh nó điều vị theo ý.

(3)

Tôi bỏ qua hết các công thức ponzu sauce đã đọc, đã ghi chép lại và đã học theo.

Lần này, ponzu sauce cải biên được chuẩn bị với chút tuỳ tiện thái độ.

- 5 thìa súp nước tương hiệu Kikoman chai nhỏ dành cho sushi và sashimi
- 1 thìa súp dầu mè Nhật
- 1 thìa súp dấm gạo Nhật + nước cốt của một trái chanh xanh không hạt-lime
- 3 thìa súp ponzu sauce đóng chai của Nhật
- đường tôi không dùng mà thay bằng bột rong biển - tính ra chừng 1 thìa cafe
- tỏi đôi ba tép, gừng thích nhiều ít tuỳ chỉnh - tôi dùng một miếng nhỏ cỡ lóng ngón tay cái, lại thêm xíu ớt bột Nhật cay dìu dịu

Cho hỗn hợp bột rong biển + gừng và tỏi đã được đập dập và bằm sơ + ớt bột rồi giã nhuyễn. Người ăn mặn có thể chêm xíu bột gia vị/muối. 

Sau đó, hoà nước cốt chanh vào dấm, đánh đều. Rồi lần lượt chêm dầu mè, ponzu sauce và nước tương. Khuấy kỹ để các gia vị hoà vị tạo nên một món nước sauce nhà làm. 

Dùng đầu lưỡi nếm náp rồi căn chỉnh, có thể thêm chút xíu cái này cái kia, tỷ như dầu mè đôi ba giọt bổ túc để tạo thơm, nước tương một đôi thìa vì e bát nước chấm mang ra bà con đảo tay một vòng liền hết sạch... đại loại thế.

(4)

Dùng sauce này thế nào ta?

Thanh thanh nhã nhã khều đũa gắp một miếng gà dính chấp mảnh xanh lá răm và bạc hà, khẽ lướt qua phần nước sauce đã được chia trong tách nhỏ trước mặt. Và thưởng thức!

Gà có mềm nộn của phần thịt cùng giòn của lớp da, lại có thơm hương rau gia vị, cùng đậm đà đủ mọi tầng vị từ cay hăng dìu dịu của gừng-tỏi-ớt đến thơm ngậy của mè, mặn mà dịu của nước tương. 

Chấm thịt là vậy. Sang món trộn thì rất phong phú đa dạng cách ăn.

TL đã chuẩn bị trước một phần hành tím chua ngọt bóp xổi. Đĩa bát nhỏ bày một miếng bún, để mấy lát hành tím, có thêm hành xanh chẻ càng hay, lại khều tay thêm vài lá rau thơm - có thể là bạc hà, mùi ta, húng Láng, răm tuỳ có gì dùng nấy -, một miếng thịt gà xé. Rồi rưới nước sauce và ăn chơi.

(5)

Nhà có khách trong đó có một bạn nhỏ đến từ Quế Lâm vốn quen mồm miệng đậm đà gia vị.

Bạn này dò hỏi, em thêm dầu ớt được không. 

Nhà không có dầu ớt bếp Hoa nhưng có chai nhỏ dầu ớt bếp Nhật. Tôi đưa cho khách, anh bạn định cứ thế chêm dầu vào bát nước sauce to. 

Tôi vội can ngăn ấy ấy không được. Như thế sẽ phá vị.

Thế là có một cảnh hài hước, bạn khách chế cho mình ponzu sauce cải biên tầng 2 với rất nhiều sắc óng ánh đỏ của dầu ớt. 

gà xé phay trộn rối: xíu gia vị lấy đậm,
răm và bạc hà lấy vị cùng hương

hành tím xóc mau với xíu dấm, xíu đường

tùng tiệm rau thơm: bạc hà vườn nhà cùng răm mua

không thể thiếu: ponzu sauce cải biên
điểm thêm chút hành xanh thái mịn